Mashirika mawili yanayoheshimika yanayopigania haki za kidijitali, Paradigm Initiative (PIN) na Tech & Media Convergency (TMC), yameitaka Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania (TCRA) kuhakikisha kuwa mtandao wa X, ambao zamani ulijulikana kama Twitter, unapatikana tena kikamilifu nchini. Mashirika haya yamesisitiza umuhimu wa kuwa na intaneti huru na inayopatikana kwa wananchi wote, hasa kuelekea, wakati, na baada ya Uchaguzi Mkuu ujao wa mwaka 2025.
Pendekezo hili muhimu lilitolewa tarehe 29 Mei, 2025, jijini Dar es Salaam, na Mkurugenzi wa TMC, Bi. Asha Abinallah, ambaye shirika lake linajikita katika maendeleo ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (TEHAMA) nchini. Bi. Abinallah alielezea wasiwasi wa mashirika hayo kufuatia hatua ya Serikali ya Tanzania kuzuia upatikanaji wa mtandao wa X. Alikuwa akizungumza na waandishi wa habari baada ya kumalizika kwa warsha ya siku mbili iliyojulikana kama "Digital Rights and Elections in Africa Monitor (DREAM)" Toleo la Tanzania. Warsha hii ililenga kuangazia changamoto zinazoibuka na vikwazo vinavyoendelea dhidi ya haki za kidijitali wakati Tanzania inapoelekea kwenye Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025.
Bi. Abinallah alieleza kwa kina wasiwasi wa mashirika hayo kuhusu hali ya haki za kidijitali na nafasi ya kiraia nchini. Aligusia kwa namna ya pekee masuala yanayohusu uhuru wa kujieleza, upatikanaji wa taarifa, na uhuru wa vyombo vya habari katika mazingira ya mtandao. Alisisitiza kuwa uhuru huu ni msingi mkuu wa demokrasia na unapaswa kuheshimiwa na kulindwa.
Zaidi ya hayo, Bi. Abinallah alipendekeza kwa TCRA kuepuka tabia ya kufuta au kuzima kwa makusudi majukwaa ya vyombo vya habari mtandaoni. Alisisitiza haja ya kuhakikisha uhuru wa kujieleza unakuwepo si tu mtandaoni bali pia nje ya mtandao, hasa kwa waandishi wa habari, wanasiasa, na watu wengine wanaotoa maoni yao katika masuala mbalimbali ya kijamii na kisiasa. Alikumbusha kuwa uhuru huu unalindwa na Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ambayo inatoa haki ya kila mtu kutoa maoni yake kwa uhuru.
Mbali na masuala hayo, Bi. Abinallah alipendekeza pia kutangazwa kwa taarifa muhimu zinazohusu uchaguzi kwa njia ambayo ni rahisi kwa wananchi wote kuzifikia. Aliona kuwa ni muhimu taarifa hizi ziwe zinapatikana katika lugha za kienyeji ili kuhakikisha kuwa zinawafikia watu wengi zaidi na wanaweza kuzielewa kwa urahisi. Kwa upande wa Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora (CHRAGG), Bi. Abinallah aliitaka tume hiyo kufanya ufuatiliaji wa karibu wa hali ya haki za kidijitali wakati wote wa mchakato wa uchaguzi. Alisisitiza kuwa ni muhimu kwa CHRAGG kutoa ripoti za uwazi kuhusu ukiukwaji wowote wa haki hizo ambao unaweza kujitokeza.
Aidha, Bi. Abinallah alipendekeza kuwa Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora, kwa kushirikiana na asasi za kiraia, inapaswa kuongeza juhudi za kutoa elimu kwa wananchi kuhusu matumizi bora na salama ya mitandao. Elimu hii itawasaidia wananchi kutumia mitandao kwa ufanisi na kuepuka matatizo mbalimbali yanayohusiana na matumizi mabaya ya teknolojia.
Kwa upande wa kampuni za mawasiliano nchini, Bi. Abinallah alizitaka kuhakikisha kuwa mitandao inakuwa imara na haiyumbi wakati wa uchaguzi. Pia, alisisitiza umuhimu wa uwazi kuhusu maagizo yoyote yanayotolewa na serikali kwa kampuni hizo. Alipendekeza kuwa kampuni zinapaswa kutoa taarifa kwa umma kuhusu maagizo hayo na kuchapisha ripoti za uwazi mara kwa mara zinazoelezea maombi yoyote ambayo serikali inaweza kuwa imetoa kuhusu kuondolewa kwa maudhui fulani au kuzuia upatikanaji wa taarifa.
Bi. Abinallah alirudia kusisitiza dhamira ya mashirika ya PIN na TMC ya kuendeleza mazingira ambayo yanajumuisha watu wote, yanashirikisha, na yanaheshimu haki za binadamu katika matumizi ya teknolojia ya kidijitali. Alisema kuwa Tanzania inapoendelea kuelekea kwenye mojawapo ya nyakati muhimu zaidi za kidemokrasia katika historia yake, ni muhimu kuhakikisha kuwa haki za kidijitali zinalindwa na kuheshimiwa.
Awali, Mkurugenzi Mtendaji wa Shirika la Paradigm Initiative, Bwana Gbenga Sesan, alieleza kuwa Mpango wa DREAM ni sehemu ya mradi mkubwa unaofanyika katika bara zima la Afrika, ambao unasimamiwa na Paradigm Initiative. Lengo la mradi huu ni kufuatilia, kuhifadhi kumbukumbu, na kutoa majibu kwa ukiukwaji wa haki za kidijitali unaotokea wakati wa vipindi vya uchaguzi. Aliongeza kuwa toleo hili la Tanzania linajengwa juu ya kazi nzuri iliyofanywa wakati wa Uchaguzi wa Serikali za Mitaa uliofanyika mwaka 2024, na linafanyika kwa wakati mmoja na Mkutano wa 2025 wa Utawala wa Mtandao Afrika (AfIGF), ambao unakutanisha wadau mbalimbali kujadili masuala ya utawala wa mtandao barani Afrika.