Wanasayansi nchini Finland wamefanikiwa kuvunja kikwazo kikubwa cha kiteknolojia kilichokuwa kinaikabili dunia katika harakati za kuunda kompyuta za quantum—kompyuta za kizazi kijacho zenye nguvu za ajabu. Timu ya watafiti imeweka rekodi mpya ya dunia kwa kufanikiwa kufanya "qubit," kipimo cha msingi cha kompyuta hizi, kitulie na kihifadhi taarifa kwa muda mrefu zaidi kuliko ilivyowahi kufikiwa hapo awali.
Tatizo Kubwa la "Utulivu" wa Qubit
Ili kuelewa umuhimu wa ugunduzi huu, fikiria qubit kama sarafu inayozunguka kwa kasi ikiwa imesimama kwa upande wake mwembamba. Ikiwa katika hali hii, inaweza kuwakilisha taarifa nyingi kwa wakati mmoja. Lakini hali hii ni dhaifu sana; usumbufu wowote mdogo—kama joto, mtetemo, au mawimbi ya kielektroniki—unaweza kuiangusha na kupoteza taarifa zote. Hali hii ya kupoteza taarifa inaitwa "decoherence."
Muda ambao qubit inaweza kukaa katika hali yake ya utulivu bila kuanguka ndio huitwa "muda wa utulivu" (coherence time). Kadri muda huu unavyokuwa mrefu, ndivyo kompyuta inavyoweza kufanya hesabu nyingi na ngumu zaidi. Hii imekuwa changamoto kubwa zaidi kwa wanasayansi.
Mafanikio ya Wanasayansi wa Finland
Timu ya utafiti, ikiongozwa na Profesa Mikko Möttönen wa Chuo Kikuu cha Aalto nchini Finland, imefanikiwa kuweka rekodi mpya ya muda wa utulivu. Walifanikiwa kufikia hadi milisekunde moja (sawa na sekunde moja kugawanywa mara elfu moja). Ingawa muda huu unaonekana mfupi sana, katika ulimwengu wa kompyuta za quantum, ni hatua kubwa na ni mara ya kwanza kwa aina hii ya qubit kuvuka kizingiti cha milisekunde moja. Rekodi ya awali ilikuwa karibu milisekunde 0.6.
Walifanikiwa kufikia hatua hii kwa kuboresha kila kitu: kuanzia ubora wa vifaa walivyotumia, muundo wa qubit zenyewe, usafi wa hali ya juu katika maabara zao za kisasa (zinazojulikana kama 'OtaNano'), hadi njia walizotumia kupima matokeo yao.