Huko mitaani tunasema "Biashara Matangazo," lakini matangazo yakizidi uhalisia inageuka kuwa utapeli. Hii ndiyo hali inayomkabili tajiri namba moja duniani, Bwana Elon Musk na kampuni yake ya Tesla. Mahakama nchini Marekani imetoa hukumu nzito inayoweza kulazimisha kampuni hiyo kubadili jina la bidhaa yake maarufu au kufungiwa kufanya biashara katika jimbo la California, ambalo ndilo soko lake kuu.
Jaji wa Utawala katika jimbo la California ameamua kuwa majina ya mifumo ya Tesla inayojulikana kama 'Full Self-Driving' (FSD) na 'Autopilot' ni ya kupotosha na yamejaa ulaghai wa kimatembezi. Hii ni habari iliyoshitua ulimwengu wa teknolojia, ikizingatiwa jinsi vijana wengi, hata hapa Bongo, wanavyotamani kumiliki "chuma" hicho kinachodaiwa kujiendesha chenyewe.
Hukumu ya 'Kuti Kavu': Badili Jina au Funga Virago
Kiini cha sakata hili ni kwamba, jina "Full Self-Driving" (Uendeshaji Kamili wa Kiotomatiki) linampa mtumiaji wa kawaida imani potofu. Jaji amesema jina hilo linafanya dereva aamini anaweza kukaa garini, kusoma gazeti, au hata kupiga usingizi huku gari likijipeleka lenyewe. Ukweli ni kwamba, kiteknolojia na kisheria, gari hilo haliwezi kufanya hivyo bila uangalizi wa karibu wa dereva.
Kutokana na hilo, Idara ya Magari ya California (DMV) imeweka msimamo mkali: Tesla imepewa siku 60 kurekebisha matangazo hayo na kubadili majina hayo yanayopotosha. Wasipofanya hivyo, watakumbana na adhabu ya kusimamishwa kwa leseni yao ya kuuza na kutengeneza magari jimboni humo kwa siku 30. Kwa kampuni kubwa kama Tesla, kufunga biashara kwa mwezi mzima ni hasara ya mabilioni ya fedha na doa kubwa kwa chapa yao.
Ukweli Kuhusu 'FSD' na Usalama Barabarani
Wataalamu wa magari wamekuwa wakilalamika kwa muda mrefu. Mifumo ya Tesla iko katika "Level 2" au "Level 3" ya uendeshaji wa kiotomatiki. Hii ina maana gari linaweza kusaidia kukata kona au kuhisi hatari, lakini lazima dereva awe macho muda wote. Kuita mfumo huu "Full Self-Driving" ni sawa na kumuita mwanafunzi wa udereva "Dereva wa Formula 1"—ni chumvi iliyozidi mboga.
DMV imesisitiza kuwa Tesla imekuwa ikitumia lugha ya "ujanja ujanja" kwa miaka mingi, ikidokeza kuwa magari hayo yanajitegemea wakati sivyo. Tesla imejitetea ikisema "sisi huwa tunawaambia madereva wasiachie usukani," lakini mahakama imeona jina la bidhaa lina nguvu kuliko maonyo ya maandishi madogo.
Sheria Mpya: "Kaa Kwenye Njia Yako"
Kama hiyo haitoshi, Seneta Ed Markey wa Massachusetts ameibuka na rungu jingine. Amependekeza mswada mpya unaoitwa 'Stay in Your Lane Act'. Sheria hii ikipita, itabana makampuni kama Tesla, General Motors (GM), na Ford kutumia mifumo hii ya kujiendesha katika barabara maalum tu, na siyo kila mahali.
Hii ina maana gari litaweza kujiendesha kwenye barabara kuu (Highways) lakini likifika mitaa ya kawaida yenye purukushani, mfumo huo utazuiwa.
Tathmini kwa Soko la Tanzania
Ingawa Tesla bado si magari ya kawaida kwenye foleni za Dar es Salaam kama Kariakoo au Posta, sakata hili lina funzo kubwa. Teknolojia hizi zinapokuja kwa kasi, usalama unapaswa kupewa kipaumbele kuliko sifa za mtandaoni. Kampuni ya FGS Global inayoisimamia Tesla imesema "hakuna mteja aliyelalamika," lakini serikali imeamua kulinda watumiaji kabla maafa hayajatokea. Je, siku moja tutaona Tesla ikibadili jina la FSD kuwa "Msaidizi wa Dereva"? Muda utatuambia.