Zana ya akili mnemba (AI) ya Google kwa ajili ya kuandika noti na kufanya utafiti, ijulikanayo kama 'NotebookLM', sasa imeanza kupatikana rasmi kwenye simu za mkononi, hatua inayorahisisha matumizi yake kwa watumiaji wengi zaidi. Kwa mujibu wa taarifa kutoka vyanzo vya habari vya teknolojia kama TechCrunch hapo jana tarehe 20 Mei, Google ilizindua rasmi programu (app) ya simu ya 'NotebookLM' kwa watumiajii wa Android na iOS mnamo tarehe 19 Mei. Uzinduzi huu ulifanyika siku moja kabla ya tarehe iliyotangazwa awali (Mei 20), na pia siku moja tu kabla ya kuanza kwa mkutano mkuu wa kila mwaka wa wasanidi programu wa Google, maarufu kama 'Google I/O 2025', jambo lililovuta hisia za wengi katika ulimwengu wa teknolojia.
Programu ya 'NotebookLM' ilizinduliwa kwa mara ya kwanza mwaka 2023 kama zana ya kutumiwa kwenye kompyuta kupitia wavuti. Tangu wakati huo, imekuwa ikisifiwa kama kifaa muhimu kwa watafiti, wanafunzi, waandishi, na yeyote anayehitaji kuchambua kiasi kikubwa cha taarifa, kutokana na uwezo wake wa kufupisha maandishi marefu na kujibu maswali kulingana na nyaraka zilizopakiwa. Toleo hili jipya la simu limebuniwa ili kurahisisha matumizi ya kazi hizo zote kwenye simu janja (smartphone). Watumiaji sasa wanaweza kuunda madaftari mapya ya kidijitali, kufungua noti zao za awali, na kupakia kurasa za tovuti, faili za PDF, na hata video za YouTube moja kwa moja kwenye programu kupitia sehemu ya kushiriki (share menu) ili kuzitumia kama nyenzo za uchambuzi, wakiwa mahali popote na wakati wowote.
Moja ya maboresho makubwa na ya kuvutia katika toleo hili jipya ni kipengele kiitwacho 'Muhtasari kwa Sauti' (Audio Overviews). Kipengele hiki kinatumia akili mnemba kutengeneza muhtasari wa sauti wa nyaraka ulizopakia, na kuwasilisha muhtasari huo kwa mtindo wa podcast. Kinakuwezesha kusikiliza hata ukiwa unafanya mambo mengine (background playback) na pia bila kuhitaji intaneti (offline support), hivyo kusaidia watu kujifunza wakiwa safarini au sehemu nyinginezo. Zaidi ya hayo, kipengele hiki kinasaidia zaidi ya lugha 50, ikiwemo Kiingereza, jambo linaloongeza upatikanaji wake kwa watumiaji duniani kote. Sauti inayotumika katika 'Muhtasari kwa Sauti' inatokana na teknolojia ya hali ya juu ya kubadili maandishi kuwa sauti (TTS), ambayo inatoa matamshi ya asili, na watumiaji wanaweza kuchagua lugha na aina ya sauti wanayoipenda kupitia mipangilio ya programu.
Programu hii ya simu ya NotebookLM inaendeshwa na modeli mpya zaidi ya AI ya Google iitwayo 'Gemini 2.5 Flash'. Hii inaiwezesha kutoa majibu sahihi zaidi na yenye maelezo ya kina hata kwa maswali yanayohitaji uchambuzi wa hatua nyingi. Watumiaji wameripoti kuwa kasi ya majibu na usahihi vimeboreshwa sana, na kuifanya ifae zaidi kwa kazi ngumu kama uchambuzi wa data tata, kulinganisha taarifa, na kubaini uhusiano wa kisababishi.
Ndani ya programu, watumiaji wanaweza kupanga nyenzo zao kulingana na daftari (notebook), na kisha kuuliza maswali kwa AI ili kupata ufupisho, dondoo muhimu, au mpangilio wa maudhui. Pia, programu inatoa viungo vya marejeo vilivyotengenezwa kiotomatiki, ambavyo ni muhimu sana kwa ajili ya utafiti au uandishi wa kitaaluma. Programu hii inabadilika kiotomatiki kati ya mwonekano mwangavu (light mode) na mwonekano wa giza (dark mode) kulingana na mipangilio ya simu. Kwenye ukurasa wa mwanzo, unaweza kupata noti zako kwa urahisi kupitia vichujio mbalimbali kama vile noti zilizotumika hivi karibuni, noti zilizopakuliwa, na nyaraka zilizoshirikiwa.
Kwa sasa, programu ya NotebookLM inapatikana bure kwenye Google Play Store (kwa Android) na Apple App Store (kwa iOS). Hata hivyo, baadhi ya vipengele vya hali ya juu vinapatikana kupitia usajili wa ziada wa Google One unaojulikana kama 'AI Premium'.
Google inalenga kupitia uzinduzi huu kupanua wigo wa matumizi ya zana zake za tija zinazotumia AI hadi kwenye mazingira ya simu za mkononi. Lengo kuu ni kumwezesha mtumiaji kupata msaada wa AI wakati wowote na mahali popote ili kusaidia katika upatikanaji na utumiaji wa taarifa kwa ufanisi zaidi. Wachambuzi wa teknolojia, kama wale wa TechCrunch, wanatarajia kuwa Google itaweka wazi mipango zaidi kuhusu NotebookLM, ikiwemo maboresho yajayo au jinsi itakavyounganishwa na huduma nyingine, wakati wa hotuba kuu katika mkutano wa Google I/O 2025 unaoanza leo.