Katika kipindi cha miezi saba tu, Tanzania na Somalia zimefanikiwa kuingia katika makubaliano tisa muhimu, hatua inayoashiria kuimarika kwa uhusiano wa kidiplomasia na kiuchumi kati ya nchi hizi mbili za Afrika Mashariki. Juhudi hizi zimedhihirisha nia ya Somalia kutanua wigo wake wa kidiplomasia katika ukanda huu, huku ikipanua uwakilishi wake hadi nchi kama Malawi na Comoro.
Mkakati huu kabambe wa kimataifa unaendeshwa na dira mpya ya sera za kigeni za Somalia katika Ukanda wa Afrika Mashariki, ambazo zilianza kujengeka upya tangu miaka ya 1990. Msimamizi mkuu wa juhudi hizi ni Balozi Ilyas Ali Hassan, ambaye ni Mwakilishi wa Somalia nchini Tanzania na pia Mwakilishi wa Kudumu katika Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC).
Mfululizo wa makubaliano haya ulianza Desemba 19, mwaka jana, jijini Mogadishu. Hapa, ujumbe wa mawaziri kutoka Tanzania, ukiongozwa na Waziri wa Mambo ya Nje, Mheshimiwa Mahmoud Thabit Kombo, ulitia saini makubaliano matano na wenzao wa Somalia. Makubaliano hayo yalihusu maeneo muhimu ya ushirikiano wa mambo ya nje, afya (hasa magonjwa), utalii, mafunzo ya ulinzi, na ufadhili wa masomo kwa wanafunzi wa Somalia. Taarifa kutoka Wizara ya Mambo ya Nje ya Somalia iliyataja makubaliano haya kama msingi imara wa ushirikiano endelevu wa kikanda.
Mwezi Januari 29, mwaka huu, Dar es Salaam iliandaa duru nyingine ya mazungumzo, ambapo Waziri wa Mambo ya Nje wa Somalia, Mheshimiwa Ahmed Moallim Fiqi, alisaini makubaliano ya ulinzi na usalama. Mkataba huu muhimu unatoa fursa kwa raia wa Somalia waliokamatwa nchini Tanzania kutumikia vifungo vyao katika nchi yao. Aidha, makubaliano ya Lugha ya Kiswahili pia yalisainiwa, yakilenga kurahisisha njia kwa Somalia kujiunga na Jumuiya ya Afrika Mashariki, kutokana na umuhimu wa Kiswahili kama lugha rasmi ya EAC.
Kilele cha ushirikiano huu kilitangazwa Julai 1, mwaka huu, wakati Somalia ilipoadhimisha miaka 65 ya Uhuru wake katika ubalozi wake uliopo Kurasini, Dar es Salaam. Ubalozi huo uliokuwa umefungwa kwa muda mrefu, ulifunguliwa upya na Serikali zote mbili zilisaini upya mkataba wa usafiri wa anga. Makubaliano haya yatairuhusu Shirika la Ndege la Tanzania (Air Tanzania) kuanzisha safari za moja kwa moja kutoka Dar es Salaam hadi Mogadishu katika wiki chache zijazo. Pia yanaahidi kuwezesha mashirika ya ndege ya Somalia kuanza safari hizo mara tu vigezo vya usalama vitakapofikiwa kikamilifu.
Balozi Ilyas ameuelezea usafiri wa anga kama ishara ya mabadiliko makubwa. "Wakati mjasiriamali wa Somalia anapopanda ndege asubuhi kwenda Dar es Salaam na kutua kabla ya chakula cha mchana, mipaka haiwi tena vizuizi bali inakuwa viunganishi," alisema Balozi Ilyas, akisisitiza fursa mpya za kibiashara na kijamii zitakazofunguka. Safari hizi za ndege, ambazo zitachukua takriban masaa matatu, zinatarajiwa kupunguza gharama za usafirishaji mizigo kwa theluthi moja, hususan kwa bidhaa kama samaki kuelekea kaskazini na bidhaa za viwandani kuelekea kusini. Maafisa wa bandari wanatarajia ongezeko kubwa la mizigo ya baharini pia, kutokana na uhusiano wa moja kwa moja kati ya usafiri wa anga na bahari.
Wakati Tanzania ikiendelea kuwa kitovu cha juhudi hizi, jukumu la Balozi Ilyas linaendelea kupanua wigo wa ushirikiano. Julai 3, mwaka huu, Balozi Ilyas alikabidhi hati zake za utambulisho kwa Rais Lazarus Chakwera katika Ikulu ya Kamuzu jijini Lilongwe, Malawi, akiahidi ushirikiano wa karibu katika biashara, kilimo, na usalama. Siku sita baadaye, alifanya vivyo hivyo jijini Moroni, Comoro, ambapo Rais Azali Assoumani alipokea kwa mikono miwili nia ya Somalia ya kuimarisha uhusiano wa baharini na maendeleo.
Wataalamu wa elimu nao wamepongeza ushirikiano huu. Kwa mujibu wa makubaliano ya ufadhili wa masomo yaliyosainiwa Mogadishu, wanafunzi wa uhandisi na sayansi ya afya kutoka Somalia watajiunga na vyuo vikuu vya Tanzania kuanzia Januari 2026. Hii ni hatua muhimu katika kujenga uwezo wa kitaaluma na kitaalamu kwa vizazi vijavyo vya Somalia.
Akisisitiza umuhimu wa utekelezaji, Balozi Ilyas alisema: "Uaminifu wetu unategemea kubadilisha saini kuwa huduma. Ikiwa, mwakani, wasafiri watakuwa wanakata tiketi za ndege za moja kwa moja, wanafunzi watazungumza Kiswahili kwa ujasiri, na doria zetu za pamoja zitakuwa zinalinda maeneo yale yale, basi tutajua kuwa makubaliano haya yamefanikiwa." Kauli hii inatoa matumaini makubwa kwa maisha ya baadaye ya ushirikiano kati ya Somalia na mataifa mengine ya Afrika Mashariki.