Hali ya usalama katika mpaka wa Lebanon na Israel imezidi kuwa tete na kuzua hofu mpya duniani, baada ya walinda amani wa Umoja wa Mataifa (UNIFIL) kujikuta katikati ya mvua ya risasi. Katika tukio ambalo limelaaniwa vikali na jumuiya ya kimataifa, jeshi la Israel limetuhumiwa kufanya shambulio la moja kwa moja dhidi ya vikosi hivyo vya "Kofia za Bluu" vilivyopo Kusini mwa Lebanon.
Tukio hili la kutisha lilitokea tarehe 16 (saa za huko), ambapo Kikosi cha UNIFIL kilitoa taarifa rasmi kikieleza kuwa kifaru cha kisasa cha jeshi la Israel aina ya 'Merkava' kilifyatua risasi kuelekea kwenye kituo chao cha uangalizi.
Dakika 30 za Hofu na Mashaka
Kwa mujibu wa taarifa ya UNIFIL, shambulio hilo halikuwa la bahati mbaya ya kawaida. Risasi za bunduki nzito (machine gun) kutoka kwenye kifaru hicho zilianguka umbali wa mita tano tu kutoka waliposimama askari wa kulinda amani. Hii ni sawa na kusema mauti yalikuwa yanawachabo askari hawa kwa ukaribu sana.
Taharuki hiyo ilidumu kwa takriban dakika 30, huku askari wa UN wakilazimika kuchukua tahadhari za juu kujilinda hadi pale kifaru hicho kilipoamua kuondoka eneo hilo. Ingawa hakuna askari aliyejeruhiwa, tukio hili limeibua maswali mazito kuhusu usalama wa wasuluhishi hawa wa kimataifa.
Utetezi wa Israel na Majibu ya UN
Katika kujibu tuhuma hizo, Jeshi la Israel limetoa utetezi ambao umepokelewa kwa hisia tofauti. Wamedai kuwa tukio hilo lilisababishwa na "hali mbaya ya hewa" iliyoharibu uwezo wa kuona, na kuwafanya wanajeshi wake kuwafananisha walinda amani hao na maadui au watu wanaowatilia shaka. Walisisitiza kuwa halikuwa shambulio la makusudi.
Hata hivyo, Umoja wa Mataifa umekataa kuchukulia jambo hili kijuujuu. UNIFIL imesisitiza kuwa vitendo hivi ni ukiukwaji wa wazi wa Azimio la Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa Namba 1701. Kwa wasiofahamu, azimio hili lililopitishwa mwaka 2006 ndilo lililomaliza vita vya siku 34 kati ya Israel na kundi la Hezbollah. Msingi wake mkuu ni kuhakikisha eneo la mpakani linakuwa huru kutokana na shughuli za kijeshi zisizo halali na kuwapa UNIFIL mamlaka ya kusimamia amani.
Jeshi la Lebanon Laingilia Kati
Wakati hayo yakijiri, Jeshi la Lebanon nalo limepaza sauti likisema kuwa uvamizi wa anga na ardhi unaofanywa na Israel ni uchokozi unaohatarisha utulivu wa eneo hilo. Wameeleza kuwa wapo katika mawasiliano ya karibu na nchi rafiki ili kuzuia hali isijaribike kuwa mbaya zaidi.
Mwenendo wa Hatari: Si Mara ya Kwanza
Kinachotia hofu zaidi ni kwamba hili si tukio la kwanza. Inaonekana kuna mfululizo wa matukio ya aina hii. Kumbukumbu zinaonyesha kuwa mwezi uliopita (Septemba) na tarehe 26 ya mwezi huo huo, kuliripotiwa matukio mengine ikiwemo droni kudondosha gruneti karibu na doria ya UNIFIL.
Itakumbukwa kuwa mnamo Septemba 2024, Israel ilianzisha operesheni ya ardhini Kusini mwa Lebanon, lakini miezi miwili baadaye, kwa upatanishi wa Marekani na Ufaransa, makubaliano ya kusitisha mapigano yalifikiwa. Jukumu la UNIFIL kwa sasa ni kusimamia utekelezaji wa makubaliano hayo ya amani, kazi ambayo sasa inaonekana kuwa ngumu kutokana na mtutu wa bunduki kuelekezwa kwao badala ya maadui.
Tukio hili linatoa funzo kwa mataifa yanayochangia majeshi ya kulinda amani, likiwemo Tanzania (ambayo inachangia pakubwa huko DRC na kwingineko), juu ya hatari wanazokutana nazo askari hawa wanapojaribu kuleta amani katika maeneo yenye migogoro mikali. Jumuiya ya Kimataifa sasa inaitaka Israel kuheshimu alama ya 'Blue Helmet' na kuepuka vitendo vinavyoweza kuwasha moto mpya wa vita Mashariki ya Kati.