Katika hali inayoashiria mabadiliko makubwa ya kidiplomasia na kijeshi, gazeti la *Washington Post (WP)* limeripoti (tarehe 18) kuwa Rais wa Urusi, Vladimir Putin, aliweka dau zito mezani ili kumaliza vita nchini Ukraine. Inadaiwa kuwa katika mazungumzo ya simu ya tarehe 16 na Rais wa Marekani, Donald Trump, Putin aliweka sharti moja kuu: atamaliza vita mara moja ikiwa Ukraine itaikabidhi Urusi jimbo zima la Donetsk.
Hili ni dai zito, ikizingatiwa kuwa Donetsk ndio kitovu kikuu cha mapigano makali zaidi tangu vita vilipoanza Februari 2022. Hivi sasa, Urusi tayari inadhibiti takriban robo tatu (3/4) ya jimbo hilo, lakini dai jipya la Putin linamaanisha anataka eneo lote, ikiwemo sehemu ambayo bado iko chini ya udhibiti wa jeshi la Ukraine.
Uzito wa simu hiyo ulionekana siku moja tu baadaye. Mnamo tarehe 17, Rais wa Ukraine, Volodymyr Zelenskyy, aliwasili Washington DC kwa ziara muhimu katika Ikulu ya White House. Hata hivyo, badala ya kupata ushirikiano alioutarajia, mambo yalichukua mkondo tofauti.
Inaripotiwa kuwa baada ya chakula cha mchana cha faragha kati ya Trump na Zelenskyy, Rais Trump alichukua hatua ya kusitisha ghafla mpango uliokuwepo wa kuipatia Ukraine makombora ya masafa marefu aina ya 'Tomahawk'. Haya ni makombora hatari ambayo yangeipa Ukraine uwezo wa kushambulia maeneo muhimu ndani ya ardhi ya Urusi.
Wachambuzi wa mambo ya kimataifa wanaona kuwa muda wa matukio haya mawili—simu ya Putin tarehe 16 na kusitishwa kwa msaada huo mkubwa tarehe 17—unaashiria wazi kuwa ushawishi wa Urusi ulifanya kazi moja kwa moja kwa Rais Trump.
Mvutano uliongezeka zaidi ndani ya mkutano huo wa Ikulu. Waziri wa Ulinzi wa Marekani, Pete Hegseth, aliyekuwa miongoni mwa waliohudhuria chakula hicho, alionekana amevaa tai yenye michirizi ya rangi nyeupe, bluu, na nyekundu. Mpangilio huo wa rangi unafanana moja kwa moja na bendera ya Urusi, jambo ambalo limezua mjadala mkubwa na kuonekana kama ishara ya dharau kwa ujumbe wa Ukraine.
Shinikizo kwa Ukraine halikuishia hapo. Tarehe 17, Mjumbe Maalum wa Ikulu ya White House kwa Masuala ya Mashariki ya Kati, Steven Witkoff, naye alikutana na maafisa wa Ukraine. Katika mazungumzo hayo, Bwana Witkoff aliwashinikiza wajumbe wa Ukraine "kufanya uamuzi wa kimantiki" (realistic judgment) kuhusu Donetsk, akitumia hoja kwamba "wakazi wengi wa Donetsk ni watumiaji wa lugha ya Kirusi." Kauli hii ilitafsiriwa kama Ikulu ya White House ikiitaka Ukraine ikubali kuachia jimbo hilo.
Wakati hayo yakiendelea, Rais Trump alitumia mtandao wake wa kijamii wa Truth Social kuthibitisha kuwa anaendeleza mazungumzo na kiongozi huyo wa Urusi. Alitangaza: "Hivi karibuni nitakutana na Rais Putin huko Budapest, Hungary."
Hii haitakuwa mara ya kwanza kwa viongozi hawa kujaribu kutafuta suluhu. Mnamo Agosti 15 mwaka huu, Trump na Putin walikutana katika jimbo la Alaska, nchini Marekani, kujadili mipango ya kumaliza vita, lakini mkutano huo ulimalizika bila makubaliano yoyote. Mkutano ujao wa Budapest unaonekana kuwa ni jaribio la pili la kutafuta muafaka, huku dai la Donetsk likiwa ndilo ajenda kuu.