Wahenga walisema, "Fahali wawili wapiganapo, ziumiazo ni nyasi." Lakini katika ulimwengu wa sasa wa kidiplomasia na biashara, fahali wawili wanapogombana, jirani mjanja huokota fursa. Hivyo ndivyo tunavyoweza kuelezea hali ya sintofahamu inayoendelea kati ya mataifa makubwa ya Asia, China na Japan, ambapo mzozo wa kisiasa umehamia kwenye anga la biashara na utalii.
Hali ya hewa ya kidiplomasia kati ya Beijing na Tokyo imechafuka ghafla, na kusababisha "mtikisiko mkubwa" katika sekta ya usafiri wa anga. Takwimu kutoka jukwaa la taarifa za anga la China, 'Hangban Guanjia (DAST)', zimebainisha kuwa mpaka kufikia majira ya asubuhi ya tarehe 24, jumla ya njia 12 muhimu za ndege kati ya China na Japan zimefungwa rasmi. Hii si habari njema kwa wafanyabiashara na watalii waliokuwa wamepanga safari zao kuelekea majiji maarufu ya Japan kama Nagoya, Fukuoka, Sapporo, na Osaka.
Kiini cha mzozo huu ni kauli nzito iliyotolewa na Kiongozi wa Japan, Sanae Takaichi. Katika kile kilichoonekana kama kukanyaga "waya wa umeme" wa China, Takaichi aligusia suala nyeti la Taiwan, akidokeza kuwa Japan inaweza kuingilia kati kijeshi endapo kutatokea machafuko Taiwan, akiiita hali hiyo kama "tishio kwa uwepo wa Japan." Kauli hii imechukuliwa na China kama uchokozi wa wazi, ikizingatiwa kuwa China inaichukulia Taiwan kama sehemu ya himaya yake isiyoweza kutenganishwa.
Kama ilivyo ada ya mataifa haya makubwa, China haikulaza damu. Mamlaka za China zimejibu mapigo kwa kutoa "travel advisory" (tahadhari ya kusafiri), zikiwataka raia wake kusitisha safari za kwenda Japan. Matokeo yake yameonekana papo hapo. Mashirika makubwa ya ndege ya China kama *Air China*, *China Eastern Airlines*, na *China Southern Airlines* yameanza kutoa fursa ya kufuta tiketi bila tozo yoyote kwa wateja wanaoghairi safari za Japan.
Athari za Kiuchumi na Takwimu
Uchambuzi unaonyesha kuwa hali hii inatarajiwa kuwa mbaya zaidi. Inakadiriwa kuwa ndani ya wiki moja ijayo, kiwango cha kufutwa kwa safari za ndege kutoka China kwenda Japan kitapanda na kufikia asilimia 21.6 ifikapo tarehe 27. Hiki ni kiwango cha juu zaidi kushuhudiwa katika mwezi wa hivi karibuni. Njia za ndege zilizoathirika zaidi ni zile zinazotoka katika majiji ya biashara ya China kuelekea Uwanja wa Ndege wa Kansai nchini Japan, huku njia ya Tianjin-Kansai ikiongoza kwa kufutwa kwa asilimia 65.0.
Korea Kusini 'Yachekelea' Fursa
Wakati sekta ya utalii ya Japan ikianza kuhesabu hasara, jirani yao, Korea Kusini, anavuna faida nono. Waswahili husema, "Riziki ya mtu hupangwa na Mungu," lakini hapa inaonekana riziki ya Korea imepangwa na mgogoro wa majirani zake.
Takwimu kutoka mtandao wa usafiri wa *Qunar* zinaonyesha kuwa Korea Kusini imekwea kileleni na kuwa chaguo namba moja kwa watalii wa China, ikifuatiwa na nchi za Thailand, Hong Kong, Malaysia, Singapore, Vietnam, na Indonesia. Hii inatoa funzo kubwa hata kwa sekta yetu ya utalii hapa Tanzania; utalii ni sekta nyeti sana inayotegemea amani na utulivu wa kidiplomasia.
Nini Maana Yake Kwetu?
Mgogoro huu wa Asia Mashariki unatukumbusha umuhimu wa diplomasia ya kiuchumi. Wakati China ikifunga milango kwa Japan, hii inaweza kuwa fursa kwa masoko mengine, ikiwemo Afrika Mashariki, kujitangaza zaidi kwa watalii wa China ambao sasa wanatafuta maeneo mapya na salama ya kutembelea. Je, Tanzania tumejipanga vipi kuwavutia watalii hawa wanaokimbia mizozo ya Asia? Hili ni swali la msingi kwa Bodi ya Utalii na wadau wote.
Kwa sasa, Hong Kong nayo imeungana na China bara kuonya raia wake walioko Japan kuchukua tahadhari, ishara kwamba mzozo huu bado "mbichi" na huenda ukachukua muda kabla ya maji kutulia.