Mvutano kati ya Marekani na Mexico kuhusu mgao wa maji katika maeneo ya mpakani umezidi kutokota, huku Marekani ikitangaza kusitisha usambazaji wa maji kwa Mexico kwa mara ya kwanza.
Mnamo Machi 20, Idara ya Mambo ya Nje ya Marekani, kupitia mtandao wa X (zamani Twitter), ilitangaza kuwa imekataa ombi la Mexico la kupewa maji kutoka Mto Colorado. Marekani inadai kuwa Mexico haijatekeleza kikamilifu masharti ya makubaliano ya maji ya mwaka 1944, ambayo yanadhibiti jinsi mataifa hayo mawili yanavyoshiriki rasilimali za maji ya mpakani.
Kwa mujibu wa makubaliano hayo, Mexico inapaswa kusambaza takriban mita za ujazo milioni 430 za maji kila mwaka kutoka Mto Bravo (unaojulikana kama Mto Rio Grande upande wa Marekani). Kwa upande mwingine, Marekani hutakiwa kutoa mita za ujazo bilioni 1.9 za maji kutoka Mto Colorado kwenda Mexico. Hata hivyo, Mexico imekuwa ikichelewa kutimiza wajibu wake kutokana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi, kuongezeka kwa shughuli za viwanda, na mahitaji makubwa ya maji kwa kilimo katika maeneo yake ya kaskazini.
Tangu mwishoni mwa miaka ya 1990, Mexico imekuwa na deni la maji kwa Marekani, hali iliyoibua mgogoro wa kidiplomasia hadi kufikia kusababisha kuahirishwa kwa ziara ya rais wa Mexico nchini Marekani mwaka 2002. Mnamo 2020, mvutano huo ulifikia hali mbaya zaidi baada ya wakulima wa jimbo la Chihuahua, Mexico, kuvamia bwawa na kuzua makabiliano na vikosi vya usalama, ambapo mtu mmoja aliuawa.
Kwa mujibu wa shirika la habari la AFP, muda wa Mexico kukamilisha deni lake la maji unakamilika Oktoba mwaka huu, lakini kuna uwezekano mkubwa kuwa haitaweza kutimiza kiwango kilichokubaliwa.
Mvutano huu umepata usikivu mkubwa ndani ya Marekani, hasa miongoni mwa wanasiasa wa chama cha Republican, akiwemo Seneta Ted Cruz wa Texas, ambaye ameunga mkono hatua ya serikali ya Marekani. Cruz ameonya kuwa wakulima wa Texas wanakabiliwa na matatizo makubwa kutokana na kukosekana kwa maji kutoka Mexico.
Wachambuzi wanaonya kuwa Rais wa zamani Donald Trump anaweza kutumia mgogoro huu kama sababu ya kuendeleza sera kali dhidi ya Mexico, ikiwa ni pamoja na kutishia kufunga mpaka au kuongeza ushuru kwa bidhaa kutoka Mexico.
Kwa upande wa Mexico, Rais Claudia Sheinbaum amesema serikali yake inafuatilia kwa karibu suala hilo kupitia taasisi husika. Serikali yake inakabiliwa na shinikizo kubwa kuhakikisha usambazaji wa maji unafanyika bila kusababisha mzozo zaidi wa kidiplomasia na Marekani.
Hali hii inaonesha jinsi rasilimali za maji zinavyoweza kuwa chanzo cha migogoro mikubwa ya kimataifa, hasa katika nyakati ambazo mabadiliko ya tabianchi yanazidisha changamoto za upatikanaji wa maji.