Kampuni kubwa ya teknolojia ya anga ya juu ya Marekani, SpaceX, inayoongozwa na bilionea maarufu Elon Musk, imechukua hatua kali na ya ghafla nchini Myanmar. Hatua hiyo ni operesheni maalumu ya kuzima maelfu ya vifaa vyake vya intaneti ya satelaiti (Starlink), ambavyo inaripotiwa vimekuwa vikitumiwa na magenge makubwa ya uhalifu wa kimtandao kufanya utapeli.
Kulingana na taarifa zilizotolewa jana, Oktoba 22, SpaceX ilithibitisha kuwa imefanikiwa kuzima na kuvifanya visitumike zaidi ya vipokezi (receivers) 2,500 vya Starlink. Vifaa hivi vyote viligundulika kuwa vikiendeshwa katika maeneo ya mipakani nchini Myanmar, karibu na maeneo yenye sifa mbaya ya kuwa 'makambi ya uhalifu' (crime compounds) yanayotumiwa na watepeli wa kimataifa.
Akithibitisha hatua hiyo kupitia mtandao wa X (ambao zamani uliitwa Twitter), Makamu wa Rais wa Uendeshaji wa Biashara wa Starlink, Bi. Lauren Dreyer, alisema SpaceX inazingatia sheria za kila nchi na inaendelea kufanya ukaguzi wa mara kwa mara kuhakikisha teknolojia yake ya satelaiti haitumiki kwa njia zisizo halali au kwa uovu.
Tukio hili linafichua tatizo kubwa linaloiandama Myanmar. Tangu yalipotokea mapinduzi ya kijeshi mwaka 2021 na kuitumbukiza nchi hiyo katika vita vya wenyewe kwa wenyewe, kumekuwa na mtafaruku mkubwa wa kiusalama. Hali hii ya "ombwe la kisheria" (lawlessness) imeifanya Myanmar, sawa na nchi jirani ya Kambodia, kuwa kimbilio na kitovu kipya cha magenge ya kimataifa yanayojihusisha na utapeli wa mtandaoni, ulanguzi wa binadamu, na kamari haramu.
Wahalifu hawa huhitaji intaneti ya kasi ya juu ili kuendesha shughuli zao haramu. Hata hivyo, kutokana na mapigano yanayoendelea na hatua za serikali ya kijeshi kukata huduma za mawasiliano mara kwa mara, miundombinu ya kawaida ya intaneti (kama nyaya na minara) imekuwa haiaminiki na imeharibika. Hali hii iliwalazimu watepeli hao kutafuta njia mbadala ya uhakika: intaneti ya satelaiti ya Starlink.
Inafahamika wazi kuwa Starlink haina leseni rasmi ya kutoa huduma zake nchini Myanmar. Pamoja na hayo, matumizi ya vifaa vyake yaliongezeka kwa kasi ya kutisha, hasa tangu mwezi Februari mwaka huu. Hii ilitokea mara baada ya mamlaka nchini Thailand (nchi jirani) kuchukua hatua za kijasiri za kukata huduma za umeme na intaneti katika maeneo yaliyo mipakani mwao na Myanmar, katika jitihada za kukata mawasiliano ya magenge hayo. Badala ya kusitisha operesheni zao, wahalifu hao walihamia moja kwa moja kwenye matumizi haramu ya Starlink.
Shirika la habari la AFP liliripoti mapema mwezi huu (Oktoba 14) kwamba licha ya operesheni za kijeshi zinazoendeshwa na pande mbalimbali, magenge haya ya utapeli yamekuwa yakizidi kukua na matumizi yao ya Starlink yalikuwa "yakilipuka" kwa kasi.
Hatua hii ya SpaceX inakuja wakati ambapo serikali ya kijeshi ya Myanmar nayo imeanza kuonyesha jitihada za kupambana na tatizo hilo. Mnamo Oktoba 20, wanajeshi waliripotiwa kufanya uvamizi katika kambi ya uhalifu maarufu iitwayo 'KK Park,' iliyoko karibu na mpaka wa Thailand. Katika uvamizi huo, walifanikiwa kukamata vifaa 30 vya kupokea intaneti ya Starlink pamoja na vifaa vingine.
Suala hili la magenge ya utapeli Kusini-Mashariki mwa Asia limepata uzito mpya wa kimataifa hivi karibuni, kufuatia tukio la kusikitisha la mwanafunzi wa chuo kikuu kutoka Korea Kusini kuripotiwa kuteswa hadi kufa akiwa mikononi mwa genge la utapeli nchini Kambodia. Hili limeongeza shinikizo kwa serikali zote za ukanda huo kuchukua hatua.
Operesheni za kuwasaka wahalifu hawa zinaendelea. Asubuhi ya leo, Oktoba 23, mamlaka za Myanmar zilifanya uvamizi mwingine katika kambi hiyo ya 'KK Park.' Uvamizi huo ulisababisha taharuki kubwa, ambapo zaidi ya watu 670, wengi wao wanaodhaniwa kuwa wafanyakazi wa kulazimishwa (watumwa), walitoroka na kuvuka mpaka kuingia nchini Thailand, kama ilivyothibitishwa na Naibu Gavana wa Mkoa wa Tak nchini Thailand.