Katika mji wa mpakani wa Renk, nchini Sudan Kusini, maelfu ya watu waliokimbia vita vya kikatili nchini Sudan wanapata hifadhi, lakini wanakumbana na changamoto kubwa za kuishi. Miongoni mwao ni wakimbizi wa Sudan na raia wa Sudan Kusini waliokuwa wakiishi Sudan ambao sasa wanarejea nyumbani. Simulizi zao ni mchanganyiko wa machungu ya kupoteza kila kitu na matumaini hafifu ya kuanza upya, huku wakitegemea msaada wa kibinadamu ili kuendelea kuishi.
Marapy Abdulahab, mama wa Kisudan aliyekimbilia Renk, alishindwa kuzuia machozi alipokuwa akisimulia jinsi mwanawe wa miezi 11 alivyokaribia kufa muda mfupi baada ya kuwasili. "Ghafla alianza homa kali, kuhara na kutapika mfululizo. Joto lake lilifikia nyuzi joto 38.1. Kama wasingemkimbiza hospitalini haraka, sijui ingekuwaje," alisema akiwa katika Hospitali ya Kaunti ya Renk. Safari yao ya kuvuka mpaka ilikuwa ngumu, na hofu ya kumpoteza mtoto wake ilimtawala.
Mtoto wa Marapy aligundulika kuwa na 'utapiamlo mkali' (Severe Acute Malnutrition - SAM), hali inayoweza kusababisha kifo. Wataalamu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF) walithibitisha hili kwa kutumia kipimo cha MUAC (Mid-Upper Arm Circumference), ambapo unene wa mkono wake ulikuwa sentimita 9.7 tu – sawa na unene wa kalamu nzito ya kuchorea. Hii ilitokana na msongamano mkubwa katika Kituo cha Mapokezi cha UNHCR (Transit Center 2) na upungufu wa chakula na maji safi. Baada ya wiki moja hospitalini akipokea matibabu na lishe maalum katika kituo kinachoendeshwa kwa ushirikiano kati ya UNICEF, Shirika la Mpango wa Chakula Duniani (WFP), na Shirika la Afya Duniani (WHO), hali ya mtoto imeimarika na anatarajiwa kuruhusiwa hivi karibuni, ingawa atahitaji kuendelea na virutubisho kambini. "Nashukuru sana kwa msaada huu uliookoa maisha ya mwanangu," Marapy alisema.
Kituo hiki cha lishe hospitalini awali kilihudumia wenyeji wa Sudan Kusini, lakini sasa kimepanua huduma zake kuwahudumia wakimbizi na wanaorejea kutokana na ongezeko kubwa la mahitaji. Hata hivyo, hospitali hii pia inawahudumia wanajeshi waliojeruhiwa vitani, hivyo ulinzi umeimarishwa na mienendo inadhibitiwa. Shirika la Madaktari Wasio na Mipaka (MSF) linaendelea kutoa huduma hapo, ingawa Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu (ICRC) iliondoka.
Visa kama vya Marapy vipo vingi kambini Renk. Susa Asmail (38), mkimbizi mwingine kutoka jimbo la Blue Nile nchini Sudan, alielezea afueni yake baada ya mwanawe mdogo kupata nafuu kufuatia matibabu. "Nimefurahi afya yake imeimarika. Pia nimepata elimu kuhusu lishe bora na sasa najali zaidi afya ya watoto wangu," alisema. Yeye na familia yake ya watu tisa walikimbia mapigano makali Desemba mwaka jana. Mume wake na watoto wakubwa wa kiume hufanya vibarua vya kubeba maji nje kidogo ya kambi ili kuongeza kipato kidogo wanachopata.
Wakimbizi wapya na wanaorejea hupokea msaada wa awali wa fedha taslimu kutoka UNHCR na WFP ili kuwawezesha kumudu mahitaji yao kwa takriban wiki mbili. Kila mtu hupokea Pauni 41,300 za Sudan Kusini (takriban Shilingi 39,000 za Tanzania). Ili kuzuia udanganyifu, mfumo wa SCOPE hutumika kusajili alama za vidole na taarifa nyingine za kibayometriki. UNHCR hushughulikia wakimbizi na WFP hushughulikia wanaorejea. Misururu mirefu huonekana mapema asubuhi siku za usajili na ugawaji wa fedha hizi. Wengi hutumia fedha hizo kununua chakula katika soko dogo ndani ya kambi, huku wengine wakijaribu kukusanya kidogo ili kuanzisha biashara ndogondogo.
Kwa Yabats Joseph (37), ambaye ni raia wa Sudan Kusini aliyekimbilia Sudan mwaka 2015 kuepuka vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini mwake na sasa amerejea Renk Desemba iliyopita kutokana na machafuko Sudan, msaada wa fedha wa mara moja hautoshi kulisha familia yake ya watu saba. Analazimika kuingia msituni kutafuta kuni ambazo huziuza sokoni ili kujikimu.
Mbali na msaada wa chakula na fedha, mashirika mengine kama Shirika la Umoja wa Mataifa linaloshughulikia Idadi ya Watu (UNFPA) hutoa huduma muhimu. Katika warsha kuhusu kukabiliana na ukatili wa kijinsia (GBV) iliyohudhuriwa na wanawake wakimbizi na wanaorejea wapatao 70, masuala kama mimba za utotoni na ndoa za mapema yalijadiliwa kwa kina. Zainab Osman (30), mkimbizi wa Sudan, alisema, "Nilikuwa na msongo mkubwa kimwili na kiakili, lakini shughuli hizi zimenisaidia sana. Tulipata vifaa vya usafi na kujifunza ujuzi kama kuoka mikate ambao unatusaidia kujipatia kipato." Hizi ni simulizi zinazoonyesha ugumu wa maisha lakini pia ustahimilivu na juhudi za kibinadamu zinazoendelea katika mpaka huu wenye changamoto nyingi.