Mamlaka nchini Iraq zimeripoti tukio la kusikitisha la moto ulioteketeza duka kubwa (shopping mall) huko Mashariki mwa Iraq, na kusababisha vifo vya watu zaidi ya 60, wakiwemo wanawake na watoto. Tukio hilo, lililotokea juzi usiku katika jengo la ghorofa tano lililokuwa limefunguliwa wiki moja tu iliyopita, limetia simanzi kubwa nchini humo. Jengo hilo lilikuwa na maduka makubwa ya rejareja (supermarkets) na sehemu za vyakula.
Wizara ya Mambo ya Ndani ya Iraq imethibitisha kuwa moto huo ulizuka katika duka hilo lililoko mji mkuu wa Jimbo la Wasit, Kut, na kusababisha vifo vya watu wasiopungua 61. Taarifa yao ilifafanua kuwa wengi wa waliofariki walikufa kwa kukosa hewa (suffocation), huku miili 14 ikiwa imeungua vibaya kiasi kwamba bado haijatambuliwa. Hii inaashiria ukubwa wa janga hilo na changamoto inayokabili mamlaka katika kutambua waathirika.
Wafanyakazi wa zimamoto walifika haraka eneo la tukio na kufanikiwa kuwaokoa zaidi ya watu 45 waliokuwa wamekwama ndani ya jengo hilo. Hata hivyo, shirika la habari la serikali ya Iraq limeripoti kuwa bado kuna watu waliopotea, na kuna uwezekano idadi ya vifo ikaongezeka. Hali hii inaendelea kuweka tahadhari kubwa kwa timu za uokoaji na serikali kwa ujumla.
Kufuatia tukio hilo, Gavana wa Jimbo la Wasit, Muhammad al-Mayah, ametangaza siku tatu za maombolezo kwa heshima ya waathirika. Aidha, ameeleza kuwa uchunguzi mkali umeanzishwa kubaini chanzo kamili cha moto huo. Tayari, kesi imefunguliwa dhidi ya wamiliki wa jengo hilo na duka hilo, hatua inayoashiria nia ya serikali kuwajibisha waliohusika na dosari zozote za usalama.
Shirika la habari la AP limeripoti kuwa viwango duni vya ujenzi vimekuwa vikikosolewa mara kwa mara kama sababu kuu ya matukio mengi ya moto nchini Iraq. Hii inazua maswali kuhusu utekelezaji wa kanuni za ujenzi na usalama wa majengo nchini humo. Ikumbukwe kwamba mwaka 2021, takriban watu 90 walifariki katika hospitali moja mjini Nasiriyah, Jimbo la Dhi Qar, ambapo ilibainika kuwa vifaa vya bei nafuu na vinavyoweza kuwaka kwa urahisi vilivyotumika kujenga nje ya jengo ndivyo vilivyochangia kuenea haraka kwa moto na kuongeza idadi ya vifo. Vilevile, mwaka 2023, zaidi ya watu 100 walipoteza maisha katika ukumbi wa harusi huko Hamdaniyah, Jimbo la Nineveh, ambapo paneli za dari zenye ubora duni zilishika moto kirahisi na kusababisha maafa makubwa.
Matukio haya yanathibitisha umuhimu wa kuzingatia viwango vya usalama katika ujenzi wa majengo nchini Iraq. Kwa Watanzania, janga hili linatoa somo muhimu juu ya umuhimu wa ukaguzi wa mara kwa mara wa majengo na utekelezaji madhubuti wa sheria za ujenzi ili kuepuka majanga kama haya yanayopoteza maisha ya watu wasio na hatia. Serikali na wadau wa sekta ya ujenzi wanapaswa kuhakikisha miundombinu inakidhi viwango vya kimataifa vya usalama.