Mji wa Tokyo, Japani, umetikisika kufuatia operesheni kali ya jeshi la polisi iliyofanikiwa kuvunja mtandao hatari wa kimataifa wa biashara haramu ya madini. Katika kile kinachoonekana kama uthibitisho wa msemo wa wahenga kuwa "siku za mwizi ni arobaini," Idara ya Polisi ya Metropolitan ya Tokyo (MPD) imewatia mbaroni raia wawili wa Japani kwa tuhuma nzito za kutorosha shehena ya dhahabu kutoka nchini Korea Kusini kuingia Japani kinyume cha sheria.
Vigogo hao waliotiwa nguvuni wametajwa kuwa ni Hitoshi Tateno, mwenye umri wa miaka 53, na mwenzake Jun Sakurai, mwenye miaka 45. Wawili hawa wanakabiliwa na mashitaka ya kukiuka Sheria ya Forodha na kukwepa kulipa kodi ya matumizi (Consumption Tax), kosa ambalo nchini Japani lina adhabu kali kulingana na sheria za kiuchumi za nchi hiyo iliyoendelea.
Kwa mujibu wa taarifa zilizoripotiwa na gazeti linaheshimika la *Yomiuri Shimbun* na vyombo vingine vya habari vya kimataifa, watuhumiwa hawa hawakuwa wafanyabiashara wadogo, bali sehemu ya sindiketi iliyopangwa vyema. Tateno anatuhumiwa kuingiza kilo 4 za dhahabu mnamo Agosti mwaka jana (2023) akitokea Korea Kusini, akificha mzigo huo ili kukwepa kulipa kodi inayokadiriwa kufika Yen milioni 4.7 (sawa na takriban Shilingi za Kitanzania Milioni 82.2).
Kwa upande mwingine, mwenzake Sakurai anatuhumiwa kwa kosa la uzito wa juu zaidi, ambapo katika mwezi huo huo wa Agosti 2023, alifanikiwa kupitisha kilo 9 za dhahabu. Kitendo chake hicho kilimsababishia serikali ya Japani hasara ya kodi ya Yen milioni 10.45 (sawa na takriban Shilingi za Kitanzania Milioni 182.8).
Hata hivyo, uchunguzi wa kina wa 'wapelelezi wa kibabe' wa Tokyo umebaini kuwa kukamatwa kwao ni ncha tu ya barafu. Polisi wanaamini kuwa wawili hawa ni sehemu ya genge kubwa la uhalifu ambalo limegeuza anga la Korea na Japani kama 'daladala'. Inakadiriwa kuwa kati ya Machi 2023 na Agosti 2024, watuhumiwa hawa walisafiri na kurudi kati ya nchi hizo mbili zaidi ya mara 200.
Katika safari hizo za "piga na kugeuka," inasadikiwa walifanikiwa kuingiza nchini Japani jumla ya tani moja ya dhahabu. Thamani ya mzigo huo inatajwa kuwa ni Yen bilioni 108, kiasi ambacho ni takriban Shilingi za Kitanzania Trilioni 1.89. Hii ni fedha nyingi ambayo inaweza kuendesha bajeti ya wizara kadhaa hapa nchini Tanzania kwa mwaka mzima.
Ongezeko la vitendo hivi vya uhalifu linahusishwa moja kwa moja na kupanda kwa bei ya dhahabu katika soko la dunia, jambo linalowafanya wahalifu kuona fursa ya kutengeneza faida nono kwa njia za mkato. Mfumo wa kodi wa Japani unatoza kodi ya asilimia 10 kwa bidhaa zinazoingia, hivyo walanguzi hununua dhahabu mahali kusikotozwa kodi (kama Hong Kong au Korea kwa masharti fulani) na kuingiza Japani kisiri ili kuiuza kwa bei inayojumuisha kodi hiyo, na hivyo kujipatia faida kubwa haramu.
Takwimu za Wizara ya Fedha ya Japani zinaonyesha picha ya kutisha ya biashara hii ya magendo. Wakati mwaka 2021 kulikuwa na kesi 5 tu za kukamatwa kwa dhahabu (jumla ya kilo 27), hali imebadilika ghafla. Mwaka jana pekee, idadi ya kesi zilizoripotiwa ilipaa na kufikia 493, huku kiasi cha dhahabu iliyokamatwa kikifika kilo 1,218.
Kukamatwa kwa watuhumiwa hawa kunatuma ujumbe mkali kwa mitandao mingine ya kimataifa kuwa vyombo vya dola viko macho. Wakati bei ya dhahabu ikiendelea kung'ara duniani, inaonekana vita dhidi ya 'Panya Road' wa kimataifa wanaokwepa kodi nayo inazidi kupamba moto.