Hali ya mambo nchini Sudan inazidi kuwa "patashika nguo kuchanika" huku dunia ikishuhudia moja ya majanga makubwa ya kibinadamu katika ukanda wa Afrika. Katika kile kinachoonekana kama safari ya mateso isiyo na kikomo, Umoja wa Mataifa (UN) kupitia Shirika lake la Kuratibu Masuala ya Kibinadamu (OCHA), umetoa ripoti inayochoma moyo kuhusu hali ilivyo katika jimbo la Darfur Kaskazini.
Ikiwa imepita takriban mwezi mmoja tangu wapiganaji wa Kikosi cha Msaada wa Haraka (RSF) wauteke mji wa kimkakati wa El Fasher, hesabu za kutisha zinaonyesha kuwa zaidi ya wakazi 106,000 wameiacha nyumba zao na kukimbia "kufa na kupona" ili kuokoa maisha yao. Hii ni idadi kubwa inayoweza kulinganishwa na kujaza Uwanja wa Mkapa jijini Dar es Salaam mpaka kufurika, na bado watu wakabaki nje.
Safari ya Machozi Kuelekea Tawila
Kwa mujibu wa OCHA, umati huu wa watu umekimbilia eneo la Tawila, lililopo umbali wa takriban kilomita 40 kutoka El Fasher. Wengi wao wamefika huko wakiwa hoi bin taaban, baada ya kupoteza kila kitu. Licha ya mashirika ya misaada kujitahidi usiku na mchana kutoa msaada, hali imekuwa ngumu kiasi kwamba hata watoa msaada wenyewe wameanza "kukata pumzi" kutokana na kuelemewa.
"Hali ni tete. Washirika wetu waliopo Tawila wanakabiliwa na wakati mgumu mno kutokana na mafuriko ya wakimbizi hawa. Mbaya zaidi, mfuko wa fedha za misaada umetoboka (umekauka), na barabara kuu za kuingiza misaada zimetawaliwa na washika mitutu wanaovamia misafara," ilieleza sehemu ya taarifa ya OCHA.
Hospitali Zageuka Viwanja vya Vita Dhidi ya Magonjwa
Katika hali inayoleta simanzi, vituo vya afya katika eneo la Tawila vimejaa pomoni. Madaktari na wauguzi hawapambani tu na majeraha ya risasi, bali wanakabiliwa na "vita" nyingine kali dhidi ya utapiamlo uliokithiri na magonjwa ya mfumo wa hewa ambayo yamewashambulia kwa kasi watoto na wazee. Magari ya huduma za afya yanayotembea (Mobile clinics) yanafanya kazi kuliko uwezo wake, lakini bado idadi ya wagonjwa inaongezeka kama mchwa.
OCHA imetoa onyo kali ambalo linaweza kutafsiriwa kama "yowe la mwisho": Ikiwa jumuiya ya kimataifa haitaongeza nguvu kazi na kutoa fedha za dharura sasa hivi, eneo la Tawila litageuka kuwa kaburi la wengi, kwani hali iliyopo sasa ni mbaya na inatarajiwa kuwa janga kamili.
Mwangaza Katika Giza Nene
Licha ya changamoto hizo zinazokatisha tamaa, bado kuna chembe ya matumaini. Shirika la OCHA limesema halijatupa taulo. Wiki iliyopita, kwa kushirikiana na Chama cha Hilali Nyekundu cha Sudan (Sudanese Red Crescent Society), walianza zoezi la kugawa fedha taslimu za kujikimu kwa kaya 8,000 zilizopiga kambi katika eneo la Daba Naira, lililopo Tawila. Hatua hii inalenga kuwapa wakimbizi hao uwezo wa kununua mahitaji muhimu ya haraka.
Hata hivyo, OCHA imeonyesha wasiwasi mkubwa juu ya mapigano yanayoendelea "kufukuta" katika majimbo ya Darfur ya Kati na eneo la Kordofan. Mapigano haya yanatishia kuzalisha wimbi jipya la wakimbizi na kuongeza maafa kwa raia wasio na hatia.
Wito umetolewa kwa wadau wote kuendelea kuchangia mfuko wa dharura wa Sudan na kuhakikisha ulinzi wa raia unazingatiwa, huku OCHA ikiahidi kuongeza nguvu zaidi katika operesheni zake za kuokoa maisha katika majimbo ya Darfur na Kordofan. Hii ni vita ambayo kila Mtanzania na Mwafrika anapaswa kuifuatilia kwa karibu, kwani utu wa mtu ni utu.