Katika hali inayoonyesha kurudi nyuma kwa mafanikio makubwa ya afya ya umma yaliyopatikana kwa miongo kadhaa, taifa la Canada limepoteza rasmi hadhi yake ya kifahari ya 'nchi iliyotokomeza ugonjwa wa surua'. Hii inafuatia kushindwa kwa taifa hilo kudhibiti mzunguko endelevu wa virusi vya ugonjwa huo kwa kipindi cha miezi 12 mfululizo.
Tangazo hili la kushtua lilitolewa siku ya Jumatatu na Shirika la Afya la Pan-Amerika (PAHO), ambalo ni tawi la Shirika la Afya Duniani (WHO) linalohudumia bara la Amerika. Kwa takriban miaka 30, Canada ilikuwa imefanikiwa na ilikuwa ikitazamwa kama mfano wa kuigwa katika mapambano dhidi ya surua, lakini sasa hadhi hiyo imepokonywa.
Mlipuko wa sasa, ambao ndio umepelekea kupotea kwa hadhi hii, ulianza tangu Oktoba mwaka jana. Takwimu za mwaka huu pekee zinaonyesha picha ya kutisha, ambapo zaidi ya visa 5,000 vya surua vimeripotiwa kote nchini humo. Maeneo yaliyoathirika zaidi ni pamoja na majimbo makubwa ya Ontario na Alberta.
Uchunguzi wa kina wa mamlaka za afya umebaini kuwa chanzo kikuu cha maambukizi haya mapya ni kushuka kwa viwango vya chanjo katika maeneo kadhaa. Eneo la kusini mwa jimbo la Alberta, linalojumuisha jiji la nne kwa ukubwa nchini humo, Calgary, ni mfano dhahiri. Takwimu za mwaka jana zilionyesha kuwa ni asilimia 68% tu ya watoto walio chini ya umri wa miaka miwili ndio waliokuwa wamepata chanjo kamili ya surua, kiwango ambacho kiko chini sana ya lengo la 95% linalohitajika kwa ajili ya 'kinga ya kundi' (herd immunity).
Akizungumzia sababu za kushuka huku kwa chanjo, mtaalamu wa kinga za mwili (immunologist) nchini humo, Dawn Bowdish, alibainisha mambo kadhaa. Alitaja kuenea kwa kasi kwa taarifa za uongo na potofu (misinformation) kuhusu usalama wa chanjo kuwa moja ya sababu kuu zinazowafanya wazazi kusita kuwapa watoto wao chanjo. Sababu nyingine alizotaja ni pamoja na ugumu wa kupata huduma za daktari katika baadhi ya maeneo na ukosefu wa mfumo thabiti wa kitaifa wa kufuatilia na kuthibitisha hali ya chanjo ya kila raia.
Hali hii ya wasiwasi si kwa Canada pekee. Jirani yake mkubwa, Marekani, pia anakaribia kupoteza hadhi kama hiyo. Mwaka huu, Marekani imerekodi visa 1,681, hasa katika majimbo ya Utah, Arizona, na South Carolina. Wataalamu wanaonya kuwa ikiwa Marekani haitafanikiwa kuzuia maambukizi haya mapya kufikia Januari mwaka ujao, nayo pia itaondolewa kwenye orodha ya nchi zilizotokomeza surua.
Hili ni pigo kubwa kwa bara la Amerika, ambalo mnamo mwaka 2016 lilitangazwa rasmi kuwa eneo la kwanza duniani kutokomeza kabisa ugonjwa wa surua. Ingawa mataifa ya Amerika Kusini kama Venezuela na Brazil yaliwahi kupata milipuko mikubwa baada ya hapo, yalifanikiwa kurejesha hadhi zao mwaka jana kufuatia kampeni kubwa za chanjo zilizohusisha mamilioni ya watu. Sasa, inaonekana ugonjwa huu unashambulia kwa kasi Amerika Kaskazini, huku Mexico nayo ikiripoti ongezeko la visa.
Ni muhimu kukumbuka kuwa surua ni ugonjwa hatari sana wa mfumo wa upumuaji unaoambukiza kwa kasi ya ajabu kupitia hewa. Dalili zake ni pamoja na homa kali, vipele mwilini, kikohozi, mafua, na macho mekundu. Mtu asiye na kinga (ambaye hajapata chanjo) akikutana na mgonjwa wa surua, ana uwezekano wa zaidi ya 90% wa kupata maambukizi. Ili Canada iweze kurejesha hadhi yake, inalazimika kudhibiti kikamilifu mzunguko wa virusi hivi kwa angalau miezi 12 mingine.