Serikali ya Tanzania imetoa wito muhimu kwa taasisi na mashirika yake ambayo bado hayajaanza mchakato wa kujisajili katika masoko ya mitaji, iwe ya ndani ya Afrika au kimataifa. Waziri wa Nchi Ofisi ya Rais (Mipango na Uwekezaji), Profesa Kitila Mkumbo, alieleza haya alipokuwa akihutubia mkutano mkuu wa pili wa wakurugenzi wa bodi za kampuni ambazo serikali ina hisa ndogo. Mkutano huu ulifanyika hivi karibuni huko Kibaha, mkoani Pwani.
Lengo kuu la serikali ni kuwawezesha wananchi wa kawaida kuwa sehemu ya umiliki wa mashirika haya kwa kununua hisa pale yanapojiunga na masoko hayo. Profesa Mkumbo alifafanua kuwa serikali kwa sasa inamiliki hisa kidogo katika kampuni zipatazo 56, ambapo baadhi yake imekuwa ikitoa gawio (faida) kwa serikali. Hata hivyo, alisisitiza kuwa ni jambo la dharura kwa kampuni ambazo bado hazijafanya hivyo, kuharakisha mchakato wa kujiunga na masoko ya mitaji ili kufikia malengo hayo.
Aliongeza kwa matumaini kuwa katika kipindi cha miaka mitano hadi kumi ijayo, anatarajia kuona kampuni hizi zikishindana kwa nguvu na kuwa miongoni mwa kampuni kubwa na zenye ushawishi katika bara la Afrika na hata ulimwenguni kote. Hii itakuwa hatua kubwa katika kukuza uchumi wa nchi na kuongeza ushiriki wa Watanzania katika biashara kubwa.
Profesa Mkumbo alibainisha kuwa hadi sasa ni kampuni 10 tu za Kitanzania ndizo zimefanikiwa kujisajili katika masoko ya mitaji ya kimataifa na zinafanya kazi nje ya mipaka ya nchi. Alisema idadi hii bado ni ndogo sana na kuna uhitaji mkubwa wa kuongeza idadi hii ili uchumi wa Tanzania uweze kunufaika zaidi na fursa nyingi zinazopatikana katika masoko hayo ya kimataifa. Kujiunga na masoko haya kunatoa fursa kwa kampuni kupata mitaji mikubwa kwa ajili ya upanuzi wa biashara na kuongeza ajira kwa Watanzania.
Serikali imeahidi kuendelea kuboresha mazingira ya uwekezaji na biashara nchini ili kuvutia mitaji zaidi kutoka ndani na nje ya nchi, na hivyo kuchochea ukuaji wa uchumi kwa kasi. Profesa Mkumbo alisisitiza kuwa ni muhimu kwa taasisi za umma kutoa fursa kwa wananchi kuwa wamiliki kwa sehemu kwa kununua hisa zao mara baada ya kukamilisha usajili katika masoko ya mitaji. Hii ni njia moja wapo ya kuhakikisha kuwa Watanzania wanakuwa na hisa katika mafanikio ya kampuni za umma.
Aidha, aliwaelekeza wakuu wa mashirika na kampuni hizo kuandaa mikakati thabiti ya kuongeza faida, kuimarisha ushirikiano na sekta binafsi, na kuhakikisha kuwa mipango yao ya kibiashara inalingana na vipaumbele vya serikali pamoja na Mpango wa Taifa wa Maendeleo. Ushirikiano huu unatarajiwa kuleta ubunifu na ufanisi zaidi katika uendeshaji wa kampuni.
Akizungumzia kuhusu kampuni ambazo serikali ina hisa ndogo lakini hazitoi gawio, Profesa Mkumbo alizitaka kuchunguza kwa kina sababu za hali hiyo na kuona umuhimu wa kufanya mabadiliko yanayohitajika ili ziweze kuzalisha faida na kutoa gawio kwa serikali kama ilivyo kwa kampuni nyingine za kibiashara. Hii itasaidia kuongeza mapato ya serikali na kuchangia katika maendeleo ya nchi.
“Ninatoa changamoto kwenu kutimiza majukumu yenu kama wakurugenzi wa kampuni ambazo serikali ina umiliki wa hisa chache,” alisema Profesa Mkumbo, akiongeza kuwa wanapaswa kuja na mikakati itakayoboresha utendaji wa kampuni zinazosimamiwa nao. Uongozi bora ni muhimu katika kuhakikisha kuwa kampuni zinaendeshwa kwa ufanisi na zinatoa matokeo yanayotarajiwa.
Pia, aliwashauri watendaji wa kampuni hizo kuendelea kujifunza na kutumia mifumo mipya ya teknolojia ya kidijitali ili kurahisisha mawasiliano na kupunguza utegemezi wa mawasiliano ya ana kwa ana. Matumizi ya teknolojia yanaweza kuongeza ufanisi na kupunguza gharama za uendeshaji.
Ofisi ya Msajili wa Hazina inasimamia jumla ya taasisi 308, ambapo 56 kati ya hizo ni zile ambazo serikali ina umiliki wa hisa chache. Serikali imewekeza jumla ya shilingi trilioni 2.8 katika kampuni hizo 56, wakati shilingi trilioni 83.4 zikiwa zimekezwa katika taasisi ambazo serikali inamiliki kwa asilimia 100. Hii inaonyesha kuwa kuna uwekezaji mkubwa ambao unahitaji kuleta matunda yanayotarajiwa.
“Tunataka kuona matunda ya uwekezaji huu, na ndio maana nawataka mfanye kila liwezekanalo kuongeza ufanisi wa taasisi zenu,” alisisitiza Profesa Mkumbo, huku akizishukuru taasisi ambazo tayari zinachangia vizuri katika Mfuko Mkuu wa Serikali. Mchango wao ni muhimu katika kuendesha shughuli za serikali na kuleta maendeleo kwa wananchi.
Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Tausi Kida, alikiri kuwepo kwa changamoto mpya kwa wafanyabiashara, akisema serikali imezitambua na imewaagiza watendaji kuzitafutia ufumbuzi. Aliongeza kuwa katika siku chache zijazo, Waziri Mkuu Kassim Majaliwa atazindua Mpango Mpya wa Ufanyaji Biashara na Uwekezaji unaoendana na Mazingira ya Sasa (MKUMBI). Mpango huu unatarajiwa kuleta mabadiliko chanya katika sekta ya biashara na uwekezaji nchini.