Sekta ya uchukuzi nchini Tanzania imeendelea kudhihirisha umuhimu wake kama mhimili mkuu wa uchumi, kufuatia tangazo la Waziri wa Uchukuzi, Profesa Makame Mbarawa, kwamba kwa kipindi cha miezi tisa, kuanzia Julai 2024 hadi Machi 2025, sekta hiyo imeliingizia taifa fedha za kigeni zenye thamani ya Dola za Marekani bilioni 2.48. Kiasi hiki kinapotafsiriwa kwa fedha za ndani, ni takriban Shilingi za Tanzania trilioni 6.4, fedha ambayo ni muhimu kwa kuimarisha akiba ya fedha za kigeni na kusaidia utekelezaji wa miradi mbalimbali ya maendeleo.
Akiwasilisha hotuba ya makadirio ya mapato na matumizi ya Wizara ya Uchukuzi kwa mwaka wa fedha 2025/2026 bungeni jijini Dodoma leo tarehe 15 Mei, 2025, Profesa Mbarawa alifafanua kuwa mafanikio hayo yanawakilisha ongezeko la asilimia 8.3. Hii ni ikilinganishwa na Dola za Marekani bilioni 2.29 (takriban Shilingi za Tanzania trilioni 5.91) zilizopatikana katika kipindi kama hicho cha mwaka wa fedha uliotangulia wa 2023/2024. Ukuaji huu unaashiria sio tu ustahimilivu wa sekta hiyo bali pia ufanisi unaoongezeka katika nyanja mbalimbali za usafiri na usafirishaji.
Waziri Mbarawa alieleza kuwa mchango huu mkubwa wa fedha za kigeni unatokana na vyanzo mbalimbali ndani ya sekta ya uchukuzi. Miongoni mwa vyanzo hivyo ni mapato yatokanayo na kodi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na ushuru wa forodha unaokusanywa kutoka kwa bidhaa zinazoingia na kutoka nchini, Kodi ya Ongezeko la Thamani (VAT) inayotozwa kwenye huduma za usafirishaji, pamoja na kodi nyingine mahususi zinazohusiana na bidhaa kama vile mafuta ya petroli na dizeli, ambazo ni muhimu kwa uendeshaji wa vyombo vya usafiri.
Zaidi ya hayo, Profesa Mbarawa alisisitiza kuwa sekta ya uchukuzi inachangia pakubwa katika upatikanaji wa ajira kwa Watanzania wengi. Ajira hizi zinapatikana katika shughuli za usafiri na usafirishaji kupitia njia zote kuu – barabara, reli, maji, na anga. Vilevile, shughuli za uendeshaji wa bandari nchini, ambazo ni lango kuu la biashara ya kimataifa, zinatoa fursa nyingi za ajira na hivyo kuchangia katika mzunguko wa fedha ndani ya uchumi.
Akifafanua zaidi, Waziri alibainisha kuwa Sekta ya Uchukuzi ina nafasi ya kipekee katika kuchochea maendeleo ya sekta nyingine muhimu kwa uchumi wa taifa. Kwa mfano, sekta ya utalii, ambayo ni moja ya wazalishaji wakuu wa fedha za kigeni, inategemea kwa kiasi kikubwa ufanisi wa huduma za usafiri wa anga, barabara, na hata majini ili watalii waweze kufika katika maeneo mbalimbali ya vivutio. Mapato yanayotokana na mauzo ya huduma za usafirishaji huainishwa kila mwaka kupitia taarifa rasmi ya pamoja inayotolewa na Benki Kuu ya Tanzania (BoT) kwa ushirikiano na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), utaratibu unaohakikisha uwazi na takwimu sahihi.
Kwa kumalizia, Profesa Mbarawa alisisitiza kuwa huduma bora na za uhakika za uchukuzi zitaendelea kuwa msingi imara wa maendeleo ya kiuchumi na kijamii. Hii ni kwa sababu sekta hii ndiyo inayounganisha maeneo mbalimbali ya uzalishaji na masoko, na hivyo kuwezesha biashara sio tu ndani ya mipaka ya Tanzania, bali pia katika ukanda mpana wa Afrika Mashariki na hata masoko ya kimataifa. Serikali itaendelea kuwekeza katika kuboresha miundombinu na huduma za uchukuzi ili kuhakikisha mchango wake katika uchumi unaendelea kukua.