Mbunge wa jimbo la Kisesa, Mheshimiwa Luhaga Mpina, ametoa wito wa tahadhari bungeni kuhusu hali ya usalama wa mifumo ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (TEHAMA) inayotumiwa na taasisi mbalimbali za umma nchini Tanzania. Akizungumza kwa mshangao na wasiwasi, Mpina ameeleza kusikitishwa kwake na idadi ndogo mno ya mifumo hiyo iliyofanyiwa tathimini ya kina kuhusu usalama wake dhidi ya vitisho vya mtandaoni na udhaifu mwingine.
Kwa mujibu wa maelezo yake, ni mifumo 112 pekee ndiyo iliyokaguliwa kitaalamu, licha ya kuwa takwimu zinaonesha kuna takriban mifumo 800 ya TEHAMA inayoendeshwa na kutegemewa na taasisi za umma kote nchini kwa shughuli mbalimbali za kiserikali. Mbunge huyo amesisitiza kuwa udogo huu wa tathimini unaweza kusababisha matatizo makubwa katika utendaji wa serikali na usimamizi wa rasilimali za nchi.
Amesema mifumo hii, ambayo hutegemewa sana kwa ajili ya kukusanya mapato ya serikali (kama kodi na ada mbalimbali) na kusimamia matumizi ya fedha za umma, inakabiliwa na changamoto nyingi kubwa kutokana na kukosa ukaguzi wa kutosha wa kiusalama. Alibainisha kuwa changamoto hizo ni pamoja na ukweli kwamba mifumo mingi imeanzishwa na kuanza kutumika haraka haraka wakati bado 'kanzi data' (databases) na seva (servers) zake zinamilikiwa na wachuuzi au 'vendors' walioiunda badala ya serikali yenyewe kuwa na umiliki kamili na udhibiti.
Mbaya zaidi, Mheshimiwa Mpina amebainisha kuwa kuna mifumo mingine ya kiserikali ambayo kwa muundo au udhaifu wake, inaruhusu hata fedha za umma kuingia moja kwa moja kwenye mikono au akaunti za watu binafsi, jambo ambalo ni hatari sana kwa usalama wa mali ya umma na linaweza kufungua milango ya rushwa na upotevu wa mapato.
Hofu hii ya udhaifu wa mifumo ya TEHAMA kiserikalini pia imeungwa mkono na mdhibiti na mkaguzi mkuu wa hesabu za serikali (CAG), ambaye mara kadhaa katika ripoti zake na kauli zake amekuwa akilalamikia changamoto zinazokumba mifumo muhimu ya ukusanyaji mapato na ile ya usimamizi wa matumizi ya umma, akionesha dalili za 'kufa' au kutofanya kazi ipasavyo na hivyo kuathiri uwajibikaji na ufanisi.
Mheshimiwa Mpina ametoa wito kwa serikali kuweka mkazo zaidi katika kufanya tathimini za kina za kiusalama kwa mifumo yote ya TEHAMA inayotumiwa na taasisi za umma ili kuhakikisha inakuwa salama, inatoa taarifa sahihi na inazuia mianya ya upotevu wa fedha au data muhimu za serikali na wananchi.