MAGEUZI MAKUU Utumishi: Serikali ya SAMIA Yafuta Kodi, Yaongeza Mishahara Hadi 35.1% na Kulipa Madeni Bilioni 285.95

Serikali ya Awamu ya Sita, chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, imepiga hatua kubwa katika kuboresha maslahi, ustawi na mazingira ya kazi ya watumishi wa umma. Katika kipindi cha miaka minne, kumefanyika mageuzi makubwa yaliyolenga kumrejeshea heshima mtumishi wa umma.

Kwa mujibu wa Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais – Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora, George Simbachawene, serikali imeweka msukumo maalumu katika kuhakikisha watumishi wanathaminiwa, wanalindwa na wanapata haki zao kwa wakati.

1. Maboresho ya Maslahi na Unafuu wa Kodi

Rais Samia amefanya mageuzi makubwa yaliyoongeza kipato halisi cha mtumishi. Hatua muhimu zilizochukuliwa ni pamoja na:

1. Kupunguza Kodi (PAYE): Kodi ya Mshahara (PAYE) imepunguzwa kutoka asilimia tisa (9%) hadi nane (8%). Hii ni kielelezo cha Serikali sikivu.
2. Kima cha Chini cha Kodi: Kiwango cha chini kisichotozwa kodi kimeongezwa kutoka Sh. 170,000 hadi Sh. 270,000. Ongezeko hili limefanya Serikali kuwasamehe watumishi kodi yenye thamani ya Sh. Bilioni 14.78.
3. Ongezeko la Mishahara: Kima cha chini cha mshahara kimeongezwa kutoka Sh. 370,000 hadi Sh. 500,000, ikiwa ni ongezeko la asilimia 35.1%. Kwa ujumla, mishahara ya watumishi wote imepandishwa kwa asilimia 23.3%, huku nyongeza za mwaka (annual increment) zikitolewa kwa mujibu wa taratibu.
4. Kufutwa kwa Tozo ya Mikopo: Tozo ya asilimia sita (6%) iliyokuwa ikikatwa kwa watumishi walionufaika na mikopo ya elimu ya juu (retention fee) imefutwa. Hatua hii imewaongezea watumishi unafuu wa jumla ya Sh. Trilioni 1.1.
5. Posho na Mafao: Viwango vya posho za kujikimu, muda wa ziada, na posho za kuitwa kazini vimeongezwa. Kima cha chini cha pensheni pia kimepandishwa kutoka Sh. 100,000 hadi Sh. 150,000.

2. Usimamizi Madhubuti wa Madeni na Upandishwaji Vyeo

Serikali imeonesha dhamira ya kulipa madeni ya watumishi. Hadi Machi 31, 2025:

1. Madeni ya Mishahara: Serikali imeshughulikia madai ya mishahara kwa watumishi 130,463 yenye thamani ya Sh. Bilioni 226.5.
2. Malimbikizo ya Wastaafu: Malimbikizo ya wastaafu 10,022 yenye thamani ya Sh. Bilioni 33.29 yametolewa. Kwa jumla, Sh. Bilioni 259.79 zimelipwa kwa madeni.
3. Upandishwaji Vyeo: Jumla ya watumishi 611,063 wamepandishwa vyeo, 42,557 wamebadilishwa kada, na 9,620 wamefanyiwa mabadiliko ya mishahara binafsi.

3. Uwekezaji katika Ajira na Ustawi

Katika kupambana na changamoto ya upungufu wa watumishi na ukosefu wa ajira, Serikali imechukua hatua madhubuti:

1. Ajira Mpya: Jumla ya ajira mpya 55,162 zimetolewa katika sekta ya umma. Idadi ya walioajiriwa iliongezeka kwa asilimia 163 (kutoka 7,659 mwaka 2020 hadi 20,158 mwaka 2024).
2. Upanuzi wa NHIF: Wigo wa wanufaika wa Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya (NHIF) umepanuliwa kwa kuongeza umri wa watoto wategemezi kutoka miaka 18 hadi 21. Hatua hii imewanufaisha watoto 65,353 kwa gharama ya zaidi ya Sh. Bilioni 3.7.
3. Mfumo wa Kidijitali: Serikali imeanzisha Mfumo wa Huduma Mtandao kwa Watumishi (Watumishi Portal). Mfumo huu unawawezesha watumishi kuomba likizo, uhamisho, mikopo na kuona hati zao za mishahara bila kulazimika kufika ofisini.
4. Mtaji wa Taifa: Rais Samia alieleza kuwa kati ya 2020 na 2025, Serikali kwa kushirikiana na sekta binafsi imezalisha ajira 8,084,204 kupitia uwekezaji. Alisema nguvukazi kubwa nchini ni "mtaji muhimu wa maendeleo."

Mafanikio haya yametambuliwa na Shirikisho la Vyama vya Wafanyakazi Tanzania (TUCTA) kupitia Rais wake, Tumaini Nyamhokya, ambaye amepongeza hatua hizi 16 muhimu zilizochukuliwa, akisisitiza kuwa utumishi wa umma sasa unaheshima na ari mpya. Walimu kama Daudi Bukela na Chausiku Shaban wameshuhudia mabadiliko haya moja kwa moja, wakibainisha kuwa madaraja yamepandishwa na mazingira ya kazi yameboreshwa.