Visiwa vya Zanzibar vimejijengea sifa ya kihistoria duniani kote kama maskani makuu ya viungo (Spice Islands), huku zao lake la kimkakati la karafuu likipewa jina la heshima la "Dhahabu ya Kijani". Hata hivyo, Rais wa Zanzibar na Mwenyekiti wa Baraza la Mapinduzi, Dk. Hussein Ali Mwinyi, ameweka wazi ukweli ambao umekuwa ukiiangusha sifa hiyo: ubora wa juu wa karafuu ya Zanzibar haulingani na kiasi kinachozalishwa, jambo linaloikosesha nchi fursa kubwa ya kiuchumi na mapato ya kigeni.
Akizungumza na wananchi hivi karibuni mkoani Kusini Pemba, Dk. Mwinyi alifichua takwimu za kutia hofu kuhusu hali ya uzalishaji. Alisema kuwa, kwa masikitiko makubwa, uzalishaji wa sasa wa zao hilo muhimu hauzidi tani kumi kwa mwaka. "Hii haitupi tija ya kutosha," alisema Rais Mwinyi, akionyesha kutoridhishwa na namna ambavyo taifa linashindwa kunufaika ipasavyo na rasilimali yake ya kipekee.
Ili kuweka bayana ukubwa wa fursa inayopotea, kiongozi huyo alifanya ulinganifu na mataifa mengine yanayolima zao hili. Alitolea mfano wa nchi kama Indonesia, ambayo ina uwezo wa kuzalisha na kuvuna zaidi ya tani 100,000 za karafuu kila mwaka. Tofauti hii kubwa, alisema Dk. Mwinyi, inaonyesha wazi kuwa Zanzibar ina safari ndefu lakini pia ina uwezo kamili wa kufikia viwango vya juu zaidi vya uzalishaji iwapo changamoto zilizopo zitapatiwa ufumbuzi wa kudumu.
Kauli hiyo ya Rais Mwinyi ilitolewa wakati akiwa katika muendelezo wa utekelezaji wa mpango mkakati wa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar (SMZ) wa kufufua na kuwainua wakulima wa zao hilo. Katika ziara yake mkoani Kusini Pemba, alikabidhi jumla ya hati miliki 21 za mashamba ya mikarafuu kwa wananchi wa mkoa huo. Hatua hii ni sehemu ya utambuzi rasmi wa serikali kuhusu mchango mkuu ambao karafuu inautoa katika kukuza uchumi wa visiwa hivyo na kuinua moja kwa moja maisha ya wakulima.
Serikali imefanya tathmini na kubaini kuwa moja ya vikwazo vikubwa vinavyorudisha nyuma uzalishaji ni changamoto za kimfumo. Rais Mwinyi alieleza kuwa serikali imegundua kuwepo kwa matatizo makuu manne yanayokwamisha sekta hiyo, huku tatizo la umiliki wa mashamba likiwa ndiyo mzizi mkuu.
Miongoni mwa matatizo hayo ni pamoja na ukweli kwamba baadhi ya wakulima wamekata tamaa na kushindwa kuyahudumia mashamba yao ipasavyo. Hali hii inachangiwa na wengi wao kutokuwa na uhakika wa kisheria wa umiliki wa ardhi hiyo. Jambo hili limefungua mlango kwa tatizo lingine kubwa zaidi: baadhi ya wamiliki wamekuwa wakikodisha mashamba hayo kwa watu wengine.
Cha kusikitisha, Rais alibainisha kuwa wapangaji hawa wengi wao hawana dhamira yoyote ya kuyaendeleza wala kuyatunza mashamba hayo. Wao hujikita katika shughuli moja tu ya kuvuna karafuu zilizopo. Baada ya kuvuna, hawaweki mkakati wowote wa upandaji wa mikarafuu mipya, kutunza iliyopo, au kuendeleza shamba. Kitendo hiki cha "vuna na uondoke" kinadhoofisha mashamba na kusababisha uzalishaji kuporomoka mwaka hadi mwaka.
Utoaji wa hati miliki hizi 21 ni mwanzo wa mkakati mpana wa serikali kuhakikisha wakulima wanakuwa na umiliki halali na wa kisheria. Hati hizi zitawapa wakulima dhamana, motisha, na ujasiri wa kuyatunza mashamba yao, kuwekeza katika pembejeo bora, na kuyaendeleza kwa uhakika. Dk. Mwinyi amesisitiza kuwa kwa kushughulikia changamoto hizi za msingi, Zanzibar inaweza kurejesha hadhi yake, si tu kwa kuwa na karafuu bora zaidi duniani, bali pia kwa kuwa mzalishaji mkubwa anayeweza kushindana katika soko la kimataifa.