Katika hali inayoendelea kuzua wasiwasi mkubwa kimataifa, kundi la wataalamu huru wanaofanya kazi chini ya mfumo wa Umoja wa Mataifa wametoa wito wa dharura wakizitaka mamlaka za Serikali ya mpito ya Mali kufanya uchunguzi wa haraka, wa kina na usio na upendeleo kuhusu tuhuma nzito za mauaji ya kiholela na watu kupotezwa kwa nguvu nchini humo. Wataalamu hao wameonya kuwa vitendo hivi vinavyodaiwa kufanywa vinaweza kufikia kiwango cha kuwa makosa makubwa ya jinai ya kimataifa, ikiwa ni pamoja na uhalifu wa kivita au uhalifu dhidi ya ubinadamu.
Katika taarifa yao iliyotolewa, wataalamu hao walieleza kushtushwa na kuguswa kwao na taarifa za kupatikana kwa miili kadhaa ya watu karibu na kambi ya Jeshi la Mali katika wiki iliyopita. Ugunduzi huo wa kutisha uliripotiwa kutokea muda mfupi baada ya operesheni iliyofanywa na vikosi vya Jeshi la Mali, vikiwa vimeandamana na wapiganaji wanaodhaniwa kuwa ni mamluki kutoka nchini Urusi. Operesheni hiyo ilihusisha kukamatwa kwa raia kadhaa katika eneo husika.
Wataalamu hao wa Umoja wa Mataifa wameitaka Serikali ya Mali kuhakikisha kuwa uchunguzi kuhusu madai haya unafanyika kwa uwazi kamili, unazingatia misingi ya haki na sheria za kimataifa za kibinadamu, na unalenga wazi kuleta uwajibikaji. Wamehimiza kuwa wale wote watakaobainika kuhusika na ukiukwaji huu mkubwa wa haki za binadamu wanapaswa kufikishwa mbele ya sheria.
Mali imekuwa ikikabiliwa na hali ya sintofahamu ya kisiasa na kiusalama kwa miaka kadhaa sasa. Nchi hiyo kwa sasa iko chini ya utawala wa kijeshi kufuatia mapinduzi mawili ya serikali yaliyotokea mnamo mwaka 2020 na 2021. Kwa zaidi ya muongo mmoja, Mali imekuwa ikipambana na vitendo vya kigaidi vinavyotekelezwa na makundi yenye mafungamano na mitandao mikubwa ya kigaidi kama Al-Qaeda na Dola la Kiislamu (ISIS).
Hali ya usalama na masuala ya haki za binadamu nchini Mali yamezua wasiwasi zaidi miongoni mwa wadau wa kimataifa, hasa tangu Serikali ya mpito ya kijeshi ilipoamua kujitenga na ushirikiano wa muda mrefu na Ufaransa katika masuala ya ulinzi na usalama. Badala yake, Mali imeanza kutegemea zaidi usaidizi wa kijeshi na kiusalama kutoka kwa Shirikisho la Urusi. Kuwepo kwa wapiganaji wanaodaiwa kuwa ni mamluki kutoka Urusi nchini Mali kumeibua maswali mengi kuhusu uwazi wa operesheni za kijeshi, uhakika wa utawala wa sheria katika maeneo ya migogoro, na uwezekano wa kutokea kwa ukiukwaji wa haki za binadamu bila uwajibikaji.
Utafsiri wa matamshi ya wataalamu wa UN unaashiria kuwa vitendo vilivyodaiwa, kama kutekeleza mauaji ya kiholela dhidi ya raia au kuwafanya watu wapotee kwa nguvu baada ya kukamatwa, huenda vimekiuka kwa kiasi kikubwa sheria za kimataifa. Uhalifu wa kivita unahusisha ukiukaji wa sheria za migogoro ya silaha, kama vile kuwalenga raia. Uhalifu dhidi ya ubinadamu ni vitendo vya ukatili vilivyofanywa kwa utaratibu au kwa wingi dhidi ya raia. Wito wa uchunguzi wa haraka na huru unalenga kubaini ukweli wa matukio hayo na, muhimu zaidi, kuwafikisha mbele ya sheria wale watakaobainika kuhusika na vitendo hivyo vya ukatili. Jumuiya ya kimataifa inaendelea kufuatilia kwa karibu hali ya haki za binadamu nchini Mali, ikisisitiza umuhimu wa Serikali ya mpito kulinda raia wake wote na kuheshimu kikamilifu sheria za kimataifa.