Hofu na taharuki vimetanda miongoni mwa wakazi wa eneo la Tegeta Msufini, jijini Dar es Salaam, ambapo takriban familia 48 zinaishi katika hatari kubwa ya nyumba zao kuporomoka wakati wowote kutokana na shughuli za muda mrefu za uchimbaji mchanga unaoendelea bila udhibiti katika maeneo yao. Zaidi ya hatari ya kupoteza makazi na hata maisha, uchimbaji huo umesababisha mmomonyoko mkubwa wa ardhi, uchafuzi wa mazingira, na kuwa chanzo cha umasikini kwa baadhi ya familia ambazo tayari zimepoteza kila kitu.
Wakizungumza na wanahabari hapo jana (Aprili 9, 2025), baadhi ya wakazi walielezea kwa hisia kali jinsi maisha yao yalivyo hatarini, hasa katika kipindi hiki cha mvua nyingi, huku wakishuhudia ardhi ikimeguka na kusogea karibu na nyumba zao kila kukicha. Mmoja wa waathirika, Bi. Victoria Aume, alisimulia kwa uchungu jinsi nyumba yake ya vyumba sita ilivyoporomoka ghafla mwaka jana wakati wa mvua, na kumbakiza bila makazi wala kipato kidogo alichokuwa akipata kutoka kwa wapangaji.
"Ilikuwa majira ya saa moja usiku, nilikuwa ndani na mjukuu wangu. Ghafla mjukuu akapiga kelele, 'Bibi, tutoke nje nyumba inadondoka!' Tulipata mshtuko mkubwa. Wakati tunakimbia kuokoa maisha yetu, tulikuwa tunakimbizana na matofali yaliyokuwa yanaporomoka. Katika harakati hizo, nilianguka na kupata matatizo ya kiuno na mgongo yanayonitesa hadi leo," alisema Bi. Aume kwa masikitiko. "Uchimbaji huu umeniletea umaskini wa kutupwa. Nimetoka kwenye nyumba yangu mwenyewe na sasa nimepanga chumba kimoja ambacho sina hata uwezo wa kulipa kodi. Naumwa kama unavyoniona, sijui hatima yangu itakuwaje," aliongeza.
Hali si tofauti kwa Bi. Zainabu Barinyandi, ambaye nyumba yake ya vyumba vinne ilivunjika kutokana na athari za uchimbaji huo. Tangu mwaka jana, amelazimika kuishi kwa rafiki yake huku akijaribu kujikimu kwa kuuza mihogo ya kukaanga, biashara ambayo faida yake ni ndogo mno. "Hali yangu ni mbaya sana, nimepoteza nyumba yangu na sina pa kwenda. Sina uhakika wa maisha yangu ya baadaye," alisema Bi. Barinyandi.
Viongozi wa ngazi za chini katika eneo hilo (Mashina) wamethibitisha ukubwa wa tatizo hilo. Mjumbe wa Shina Na. 11, Bw. Modest Francis, alisema uchimbaji huo ulianza takriban miaka 10 iliyopita na umeathiri nyumba 35 katika eneo lake pekee, ikiwemo yake mwenyewe. Alieleza kuwa jitihada za kuwazuia wachimbaji hao zimegonga mwamba. "Kila siku, malori kati ya matano hadi kumi yanaingia hapa kubeba mchanga. Hali hii inatishia usalama wetu na makazi yetu. Kuna wananchi wengi hapa hawana sehemu nyingine ya kwenda. Tunaomba sana serikali itusaidie," alisema Bw. Francis.
Aliongeza kuwa katika hali ya kukata tamaa, wakazi wamejaribu kutupa taka kwenye maeneo yaliyochimbwa ili kujaribu kuzuia mmomonyoko zaidi, lakini jitihada hizo hazijafanikiwa na badala yake zimeongeza uchafuzi wa mazingira. "Taka hazisaidii, zaidi zinachafua mazingira. Tunaiomba tena serikali na mbunge wetu watutazame kwa jicho la huruma," alisisitiza.
Naye Mjumbe wa Shina Na. 10, Bw. Edward Sungura, ambaye nyumba 13 katika shina lake zimeathirika, alieleza kuwa vyumba vinne vya wapangaji wake vimeporomoka, na kumwacha katika hatari ya kukosa makazi pia. Alisema uchimbaji huo si tu unatishia nyumba, bali pia miundombinu mingine kama barabara. Bw. Sungura alilalamikia tabia za wachimbaji hao, akisema ni vijana wakorofi wasiosikia la mtu. "Tunapojaribu kuwaeleza kuhusu uharibifu wanaousababisha, huishia kututukana na kutuambia tuwaache wafanye kazi yao. Hawazuiliki," alisema Bw. Sungura.
Wakazi wa Tegeta Msufini sasa wanaishi kwa hofu, wakiitaka serikali kupitia mamlaka zake za Manispaa ya Kinondoni, NEMC (Baraza la Taifa la Hifadhi na Usimamizi wa Mazingira), na Ofisi ya Mbunge wa eneo hilo kuingilia kati kwa haraka kabla ya maafa makubwa zaidi kutokea, na kuwasaidia wale ambao tayari wamepoteza makazi yao kutokana na shughuli hizo haramu za uchimbaji mchanga.