Hatua madhubuti zilizochukuliwa na serikali ya Tanzania kudhibiti uingizaji holela wa matunda kutoka nje na kulinda soko la ndani zimeanza kuonesha matokeo chanya makubwa katika sekta ya kilimo. Takwimu za hivi karibuni zinatoa ushahidi wa ongezeko la uzalishaji wa matunda nchini, jambo linaloleta matumaini kwa wakulima na wadau wengine wa mnyororo wa thamani wa mazao haya.
Kwa mujibu wa taarifa zilizotolewa, uzalishaji wa matunda nchini umeongezeka kwa kiwango kikubwa, kutoka tani 6,530,302 zilizozalishwa katika msimu wa kilimo wa 2022/2023 hadi kufikia tani 7,065,139 katika msimu wa 2024/2025. Ongezeko hili la zaidi ya tani 500,000 ndani ya kipindi cha miaka miwili linaashiria mafanikio yanayotokana na jitihada za serikali kulinda soko la ndani na kuongeza tija shambani.
Habari hizi njema zimetolewa bungeni jana na Naibu Waziri wa Kilimo, Mheshimiwa David Silinde, wakati akijibu hoja na maswali kutoka kwa wabunge kuhusu mikakati ya serikali katika kuendeleza sekta ya matunda nchini. Mheshimiwa Silinde alikuwa akijibu swali la msingi kutoka kwa Mbunge wa Viti Maalumu, Mheshimiwa Husna Sekiboko (CCM), ambaye alitaka kujua hatua madhubuti zinazochukuliwa na serikali kulinda kilimo cha matunda nchini dhidi ya ushindani usio wa haki unaotokana na uingizaji mkubwa wa matunda kutoka nje ya nchi.
Akifafanua hatua hizo, Naibu Waziri Silinde alieleza kuwa serikali imeanzisha Mamlaka ya Udhibiti wa Nafaka na Mazao Mchanganyiko (COPRA). Jukumu mojawapo la Mamlaka hii ni kuweka utaratibu wa kisasa na wenye ufanisi wa kudhibiti uingizaji na usafirishaji wa mazao mchanganyiko, ikiwemo matunda, kwa lengo mahususi la kulinda wakulima wa ndani na kuhakikisha soko lao halivurugwi na bidhaa za nje zinazoingizwa bila mpangilio.
Aidha, serikali inahamasisha kwa nguvu uanzishwaji wa viwanda vya kusindika matunda nchini. Hatua hii ni muhimu sana kwani inalenga kuimarisha soko la ndani kwa kuongeza thamani ya mazao yetu na kupunguza kiwango kikubwa cha upotevu wa matunda baada ya kuvunwa, ambao umekuwa changamoto kubwa kwa wakulima wengi. Vilevile, Naibu Waziri alitaja hatua ya kutoa ruzuku ya pembejeo muhimu kwa baadhi ya mazao ya matunda yenye umuhimu wa kiuchumi kwa wakulima, kama vile maembe, machungwa, na parachichi. Lengo la ruzuku hii ni kuwawezesha wakulima kutumia pembejeo bora na hivyo kuongeza tija na uzalishaji mashambani. Hatua nyingine muhimu ni kuimarisha shughuli za utafiti na uzalishaji wa mbegu na miche bora ya matunda inayostahimili magonjwa na kutoa mazao mengi na yenye ubora, kulingana na mahitaji ya soko.
Katika swali la nyongeza, Mheshimiwa Sekiboko aligusia changamoto mahususi katika Mkoa wa Tanga, ambao unajulikana kwa kilimo cha matunda, hasa machungwa, lakini unakabiliwa na ukosefu wa soko la uhakika katika viwanda. Pia aliuliza kuhusu mkakati wa serikali wa kujenga vyumba baridi (cold storage) kwa ajili ya kuhifadhi matunda, kwani mengi, hususan machungwa, huharibika haraka kabla hayajafika sokoni au viwandani. Akijibu hoja hizo, Naibu Waziri Silinde alisema serikali inahamasisha sekta binafsi kuwekeza katika ujenzi wa viwanda vidogo vya kuongeza thamani kama vile kutengeneza juisi na bidhaa nyingine za matunda mbalimbali katika maeneo yenye uzalishaji mkubwa. Kuhusu vyumba baridi, alithibitisha kuwa serikali imepata fedha kutoka Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) kwa ajili ya kutekeleza mradi wa ujenzi wa vyumba hivyo muhimu vya kuhifadhia matunda, ambavyo vitasaidia kupunguza hasara ya baada ya mavuno na kuwezesha matunda kufika sokoni yakiwa katika hali nzuri.
Katika swali jingine la nyongeza, Mbunge wa Viti Maalumu, Mheshimiwa Anastazia Wambura (CCM), alitaka kufahamu mkakati wa serikali wa kuzuia kuletwa sokoni kwa matunda ambayo bado hayajakomaa na hivyo kukosa ubora unaotakiwa na kuathiri soko. Naibu Waziri Silinde alijibu kuwa serikali inachukua hatua kali dhidi ya wafanyabiashara wanaobainika kuuza matunda mabichi. Alitoa mfano wa mfanyabiashara mmoja ambaye alibainika kupeleka parachichi ambazo hazijakomaa sokoni na hatimaye kufutiwa leseni ya kushiriki katika biashara ya mazao kama adhabu. Alihitimisha kwa kusema kuwa serikali kupitia taasisi zake husika inaendelea kufuatilia kwa karibu na kuchukua hatua stahiki dhidi ya wote wanaopeleka matunda ambayo hayana ubora unaotakiwa sokoni, ikiwa ni sehemu ya kuhakikisha soko linakuwa la haki na lenye bidhaa bora kwa walaji.
Ongezeko hili la uzalishaji wa matunda, pamoja na mikakati inayoendelea kutekelezwa ya kuboresha soko, usindikaji na miundombinu ya uhifadhi, kunatoa matumaini makubwa kwa wakulima wa matunda nchini na kwa uchumi kwa ujumla. Kudhibiti uingizaji holela kunalinda soko la ndani na kuwapa wakulima motisha wa kuongeza uzalishaji, wakijua kuwa mazao yao yatapata soko la uhakika na kwa bei nzuri. Hatua hizi zinaenda sambamba na jitihada za serikali za kuimarisha sekta ya kilimo kama mhimili mkuu wa uchumi wa Tanzania na chanzo cha ajira na kipato kwa wananchi wengi, hasa vijijini, huku ikihakikisha ubora wa mazao unafikia walaji.