Macho hufananishwa na taa ya mwili, lakini kwa maelfu ya Watanzania, hasa wazee, taa hiyo imekuwa ikizimika taratibu na kuwaacha kwenye giza totoro kutokana na tatizo la mtoto wa jicho (Cataracts). Katika kukabiliana na janga hilo linalotishia nguvu kazi na ustawi wa jamii, Hospitali ya Taifa Muhimbili (MNH), kwa kushirikiana na wadau wa kimataifa, imefanya mapinduzi makubwa ya kurejesha "nuru iliyopotea" kwa kutumia teknolojia ya kisasa.
Takwimu za kushtua zilizotolewa na jopo la madaktari bingwa zinaonyesha kuwa tatizo la mtoto wa jicho ndilo chanzo kikuu cha upofu nchini, likichangia asilimia 20 ya sababu zote za watu kupoteza uwezo wa kuona. Hali hii imewaweka roho juu wataalamu wa afya, hasa ikizingatiwa kuwa Magonjwa Yasiyoambukiza (NCDs) kama Kisukari yamezidi kuchochea tatizo hili, hata kwa watu ambao bado hawajafika uzeeni.
Akizungumza jijini Dar es Salaam wakati wa kuhitimisha kambi maalum ya matibabu iliyofanyika kuanzia Novemba 17 hadi 21, 2025, Bingwa wa Macho na Mkuu wa Idara ya Macho MNH, Dk. Joachim Kilemile, alibainisha kuwa mapambano dhidi ya ugonjwa huu yanahitaji nguvu ya ziada. Katika kambi hiyo iliyoendeshwa kwa ushirikiano na taasisi ya *Vision Care* kutoka Korea Kusini, jumla ya wagonjwa 60 wamefanyiwa upasuaji na kurejeshewa uwezo wa kuona.
"Tunapozungumzia mtoto wa jicho, tunagusa moja kwa moja maisha ya Watanzania wengi. Kati ya wagonjwa 24 wanaofika hapa kwetu wakiwa hawaoni kabisa, wagonjwa 19 unakuta chanzo ni mtoto wa jicho. Hii ni idadi kubwa sana inayohitaji mikakati madhubuti kama hii tuliyoifanya," alieleza Dk. Kilemile kwa masikitiko.
Ingawa ugonjwa huu umezoeleka kuwapata wazee wenye umri wa kuanzia miaka 60, kambi hii imefichua ukweli mchungu kwamba vijana hawako salama. Miongoni mwa waliofanyiwa upasuaji ni kijana mbichi wa miaka 23, jambo linaloashiria kuwa mtindo wa maisha na magonjwa nyemelezi kama kisukari yanabadilisha sura ya ugonjwa huu.
Kitu cha pekee katika kambi hii ni matumizi ya teknolojia ya hali ya juu ya "Phacoemulsification" au upasuaji kwa njia ya tundu dogo. Tofauti na upasuaji wa zamani uliolazimu kuchana jicho kwa kiasi kikubwa, teknolojia hii inaruhusu mgonjwa kupona haraka na kurejea kwenye majukumu yake ya ujenzi wa taifa ndani ya muda mfupi.
"Huu haukuwa upasuaji tu, bali darasa huru. Tumetumia fursa hii kubadilishana ujuzi na wenzetu wa Korea Kusini na Ethiopia. Madaktari wetu kutoka Hospitali ya Mloganzila na Hospitali ya Rufaa ya Tumbi, Mkoani Pwani, nao wamenolewa ili kuweza kutoa huduma hii huko waliko, kusudi kupunguza msongamano Muhimbili," aliongeza Dk. Kilemile.
Hatua hii ya Muhimbili inakuja wakati mwafaka ambapo serikali imekuwa ikihimiza utalii wa kimatibabu na uboreshaji wa huduma za kibingwa nchini ili kupunguza rufaa za nje. Kuimarika kwa huduma za macho katika hospitali hii ya hadhi ya juu Afrika Mashariki ni faraja kwa wananchi wanyonge ambao hapo awali walishindwa kumudu gharama za matibabu haya katika hospitali binafsi.
Dk. Kilemile ametoa rai kwa Watanzania kujenga utamaduni wa kupima afya ya macho mara kwa mara, badala ya kusubiri hadi wanapopoteza uwezo wa kuona. "Kinga ni bora kuliko tiba, na macho yakiharibika, kurudisha ni gharama au haiwezekani kabisa," alihitimisha.