Kukosekana kwa uelewa wa kutosha kuhusu haki za binadamu na masuala ya ukatili kunatajwa kuwa chanzo kikuu kinachochangia kuendelea kwa matendo hayo mabaya katika jamii za Watanzania. Makundi yenye uhitaji maalum, kama vile watu wenye ulemavu na wajane, ndio waathirika wakubwa wa tatizo hili, huku wengi wao wakishindwa kuripoti vitendo wanavyofanyiwa kutokana na sababu mbalimbali, ikiwemo hofu ya kupoteza msaada wa kimaisha wanaopata kutoka kwa ndugu zao au jamii.
Akizungumza mjini Kibaha, Mkurugenzi wa Kituo cha Msaada wa Kisheria cha Kibaha (Kibaha Paralegal Centre - KPC), Bi. Catherine Mlenga, alisisitiza kuwa elimu ni silaha muhimu ya kupambana na ukatili. Alibainisha kuwa makundi ya wajane na watu wenye ulemavu ndio waathirika wakubwa wa vitendo vya ukatili wa kimwili na kiuchumi. "Wengi wao hukaa kimya kwa sababu hawajui wapi pa kwenda kutoa taarifa, na pia wanaogopa kuwanyima ndugu au jamaa zao wanaowategemea. Hali hii inawafanya kuwa katika mazingira magumu na hatari zaidi," alieleza Bi. Mlenga.
Aliongeza kuwa elimu wanayoitoa kupitia mradi wa Sauti ya Mwanamke, unaofadhiliwa na Enabel na Umoja wa Ulaya (EU) chini ya usimamizi wa shirika la LSF, inalenga kuleta mabadiliko chanya katika jamii. Bi. Mlenga aliwahimiza wajane kujiunga na vikundi vya kiuchumi ili waweze kunufaika na fursa za mikopo inayotolewa na Halmashauri, hatua itakayowasaidia kujitegemea kiuchumi na kupunguza utegemezi unaowafanya wawe katika mazingira ya ukatili wa kiuchumi. Aliahidi kuwa kituo chake kitaendelea kutoa msaada wa kisheria kwa yeyote anayehitaji.
Hata hivyo, kuna matumaini makubwa kuwa hali inabadilika polepole. Afisa Maendeleo ya Jamii wa Kata ya Tumbi, Bi. Clara Mwingira, alishuhudia kupungua kwa matukio ya ukatili katika eneo lake kutokana na elimu endelevu inayotolewa. "Mwaka jana, asilimia kubwa ya kesi zilizokuwa zikiripotiwa zilihusisha ukatili, lakini mwaka huu, idadi hiyo imeshuka hadi kufikia asilimia 10 tu," alisema. Kushuka huku kwa matukio ni ishara tosha kuwa elimu ina nguvu kubwa ya kuleta mabadiliko chanya katika jamii.
Mabadiliko haya chanya pia yamethibitishwa na Rosemary Shirima, mkazi wa Mkuza, ambaye alishukuru kituo cha KPC kwa msaada wa kisheria waliompatia na kumsaidia kutatua mgogoro wa ukatili aliokuwa akifanyiwa na majirani zake. Matukio kama haya yanaonyesha jinsi elimu, pamoja na msaada wa kisheria, inavyoweza kuwa chachu ya mabadiliko na kuleta unafuu kwa waathirika wa ukatili. Ni jukumu la kila mwanajamii kuhakikisha elimu hii inawafikia wote, hususan walio pembezoni, ili tuweze kujenga jamii yenye usawa na amani kwa wote.