Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dk. Tulia Ackson, ametoa onyo kali kwa wabunge kuhusu michango yao wanayoitoa bungeni, akisisitiza kuwa kauli na mitazamo yao haipaswi kuchukuliwa kama msimamo rasmi wa Bunge. Dk. Tulia alitoa onyo hilo leo bungeni mara baada ya kupitishwa kwa bajeti ya Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki kwa mwaka wa fedha 2025/2026. Alieleza kuwa uhuru wa wabunge kutoa maoni yao ndani ya Bunge umezingirwa na Katiba, Sheria, na Kanuni za Bunge.
"Waheshimiwa wabunge, Ibara ya 100 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 inawapa uhuru wa mawazo na majadiliano ndani ya Bunge. Lakini, uhuru huo una mipaka," alisema Dk. Tulia. Alifafanua kuwa kifungu cha 3 cha Sheria ya Kinga, Haki na Madaraka ya Bunge (Sura ya 289) kinatoa ruhusa ya uhuru wa majadiliano kwa wabunge, lakini kwa kuzingatia masharti ya Katiba na kanuni za kudumu za Bunge, hasa Kanuni ya 71, ambayo inaelekeza namna ya kutoa hoja au michango.
Spika alionyesha wasiwasi wake kuhusu baadhi ya michango iliyotolewa wakati wa mijadala kuhusu bajeti ya Wizara ya Mambo ya Ndani ya Nchi (Mei 26–27) na ile ya Wizara ya Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wanawake na Makundi Maalum. Alisema kuwa michango hiyo ilikiuka masharti ya Kanuni ya 71. "Michango ya baadhi ya waheshimiwa wabunge iliashiria kukiuka masharti ya Kanuni ya 71. Nitumie fursa hii kuwakumbusha kuwa mnapaswa kuzingatia matakwa ya Katiba, Sheria, na Kanuni za Bunge wakati wa majadiliano yenu," alisisitiza Dk. Tulia.
Aliongeza kuwa ni muhimu kwa wabunge kuelewa kuwa uhuru wao wa kutoa maoni haumaanishi kuwa wanaweza kusema chochote bila kuzingatia maadili na sheria. Alitoa wito kwao kuhakikisha kuwa michango yao inazingatia maadili na kuepuka kauli ambazo zinaenda kinyume na Katiba, sheria, au kanuni za Bunge walizojiwekea.
Dk. Tulia alieleza kuwa Bunge ni chombo muhimu cha kutunga sheria na kusimamia serikali, na hivyo ni lazima wabunge watumie nafasi zao kwa heshima na uwajibikaji. Alisema kuwa kauli zao zina uzito na zinaweza kuathiri maoni ya wananchi, hivyo ni muhimu kuzingatia ukweli na kuepuka kutoa taarifa za kupotosha.
Onyo hili la Spika linakuja wakati ambapo kumekuwa na mjadala mkali kuhusu uhuru wa wabunge kutoa maoni yao. Baadhi ya wabunge wamekuwa wakilalamika kuwa wanazuiwa kutoa maoni yao kwa uhuru, wakati wengine wamekuwa wakitoa kauli ambazo zinazua utata na malalamiko kutoka kwa wananchi. Spika anasisitiza kwamba uhuru wa kutoa maoni upo, lakini lazima uambatane na uwajibikaji na kuzingatia sheria.