Kufuatia mawingu mazito yaliyotanda katika anga la kisiasa nchini kutokana na matukio ya ghasia yaliyochafua taswira ya Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 29, Tume Maalum iliyoteuliwa na Rais Dk. Samia Suluhu Hassan kuchunguza kadhia hiyo, imevunja ukimya na kuja na ujumbe wa matumaini. Mwenyekiti wa Tume hiyo, Jaji Mstaafu na Jaji Mkuu mstaafu wa Tanzania, Mohamed Chande Othman, amewatoa hofu Watanzania akisisitiza kuwa chombo hicho si mahakama ya kuhukumu, bali ni "jicho la tatu" la kutafuta ukweli na suluhu ya kudumu.
Akizungumza na waandishi wa habari jijini Dar es Salaam leo, Jaji Chande ameweka bayana kuwa Tume hiyo, iliyoanza kazi rasmi Novemba 20, haitafanya kazi kwa kificho wala kwa kubagua. Kwa lugha ya kistaarabu na yenye mamlaka, Jaji Chande amesisitiza kuwa lengo kuu ni kufukua mzizi wa fitina ili taifa lisirejee tena kwenye machafuko ya namna hiyo, huku akiahidi kuwa hakuna mtu atakayekamatwa au kushtakiwa kwa kutoa ushahidi mbele yao.
Maeneo Sita ya Kuchimbua Ukweli Katika kile kinachoonekana kama operesheni ya "fagio la chuma", Jaji Chande ameanika maeneo sita nyeti ambayo Tume yake itayamulika kwa tochi kali. Eneo la kwanza ni kuchunguza chanzo halisi cha ghasia; je, ilikuwa ni mpango uliosukwa au ilitokea kwa bahati mbaya? Pili, ni kubaini malengo na nia za wale waliopanga na kutekeleza vurugu hizo.
Tume pia itatathmini madhara yaliyopatikana, kuanzia vifo vya wapendwa wetu, majeraha kwa raia na askari, uharibifu wa mali za umma na binafsi, pamoja na athari za kiuchumi zilizotokana na kufungwa kwa biashara na hofu. Eneo la nne litahusu tathmini ya nguvu iliyotumika na hatua zilizochukuliwa na vyombo vya dola wakati wa kudhibiti ghasia hizo.
Mwisho, Tume itajikita katika kutoa mapendekezo ya kisheria na kikatiba ili kuboresha mifumo ya uwajibikaji, utawala wa sheria na haki za binadamu, sambamba na kuchunguza jambo lolote lingine litakaloibuka katikati ya uchunguzi huo.
Mkakati wa 'Nyumba kwa Nyumba' na Teknolojia Jaji Chande amesisitiza kuwa Tume haitafanyia kazi ofisini pekee. Watatumia mbinu za kisasa ikiwemo dodoso la mtandaoni (online questionnaires) na barua pepe ili kuwafikia hata wale wanaoogopa kujitokeza hadharani. Aidha, watafanya ziara za kulinganisha katika maeneo yaliyochafuka na yale yaliyobaki salama ili kujifunza tofauti za kiutendaji.
"Tunataka kuusikia upande wa pili wa shilingi. Tutawafuata waathirika, viongozi wa dini, bodaboda, wamachinga, vyama vya siasa, Tume ya Uchaguzi (INEC), na vyombo vya ulinzi na usalama. Hatutamlazimisha mtu kusema, lakini tutawaomba kwa unyenyekevu hata zaidi ya mara tatu mtupe ushirikiano. Lengo letu ni kuponya, siyo kuumiza," alisisitiza Jaji Chande.
Kujibu Mapigo: Hoja ya Vijana na Stargomena Tax Akijibu hoja moto iliyoibuliwa na wadau kuhusu kukosekana kwa uwakilishi wa vijana ndani ya Tume hiyo wakati wengi wa waathirika ni vijana, Jaji Chande ametoa ufafanuzi wa kina. Amesema kuwa ingawa wajumbe wateule ni wazee wenye busara, Tume itawatumia vijana wasomi na wenye weledi kama watafiti na wakusanya taarifa (researchers) ili kuhakikisha sauti ya kijana inasikika kikamilifu.
Vilevile, kuhusu minong'ono ya mgongano wa maslahi kwa mjumbe Stargomena Tax, Jaji Chande ameonyesha ukomavu wa kisheria. Amesema kanuni za Tume zipo wazi; endapo wakati wa uchunguzi itaonekana mjumbe yeyote ana maslahi binafsi na jambo linalojadiliwa, mjumbe huyo atalazimika kukaa pembeni ili kulinda heshima na uhalali wa ripoti ya mwisho.
Kauli hii ya Jaji Chande inatazamwa kama hatua muhimu ya kurejesha imani ya umma kwa chombo hicho, huku macho ya Watanzania na Jumuiya ya Kimataifa yakisubiri kuona ripoti itakayotoka, ambayo inatarajiwa kuwa dira ya mageuzi ya demokrasia nchini Tanzania.