Wataalamu wa mambo wanasema "Udogo wa kapi si mfuto wa unga," na uvumbuzi huu mpya wa kiteknolojia umethibitisha msemo huo kwa vitendo. Wanasayansi kutoka Vyuo Vikuu vya Pennsylvania na Michigan nchini Marekani wameishangaza dunia baada ya kuzindua roboti ndogo zaidi kuwahi kutokea, ambayo ukubwa wake ni mdogo kuliko punje moja ya chumvi unayotumia jikoni kwako.
Dudu hili la ajabu la kielektroniki si tu kwamba ni dogo, bali lina uwezo wa kujiongoza lenyewe (autonomous) na kufanya maamuzi bila msaada wa binadamu. Kinachovutia zaidi ni gharama yake ya uzalishaji; inakadiriwa kuwa roboti moja itagharimu takriban senti moja ya Marekani (takriban Shilingi 28 za Kitanzania). Hii ina maana kuwa kwa gharama ya pipi moja mtaani Kariakoo, unaweza kupata jeshi zima la roboti hizi za kisasa.
Katika ushirikiano huu wa kihistoria, Chuo Kikuu cha Pennsylvania kiliunda muundo wa nje na namna ya roboti hiyo kutembea, huku Chuo Kikuu cha Michigan—ambacho kina rekodi ya kutengeneza kompyuta ndogo zaidi duniani—kikitengeneza "ubongo" wa roboti hiyo. Kwa sababu ya udogo wake uliokithiri, roboti hii haitumii magurudumu au miguu. Badala yake, "inaogelea" kwenye vimiminika kwa kutumia nguvu ya umeme inayasukuma madini (ions) yaliyomo kwenye maji au damu. Muundo huu unaifanya iwe imara kiasi kwamba hata ukiichukua kwa kutumia mirija ya maabara (pipette), haiharibiki kirahisi.
Changamoto kubwa ilikuwa ni nishati. Watafiti waliamua kuifunika roboti hiyo kwa seli za nishati ya jua (solar cells). Ingawa nishati inayozalishwa ni ndogo sana—takriban nanowati 75 (kiwango ambacho ni kidogo mara 100,000 kuliko saa janja/smartwatch)—mfumo wa kompyuta ndani yake umesanifiwa kutumia umeme mdogo sana kwa kiasi ambacho hakijawahi kuonekana.
Kuhusu mawasiliano, roboti hii haitumii Wi-Fi au Bluetooth kama simu zetu. Inatoa taarifa kwa kupitia miondoko maalumu inayofanana na "dansi ya nyuki." Wanasayansi hutumia darubini zenye nguvu (microscopes) kusoma miondoko hiyo na kuelewa kile ambacho roboti imekipima, kama vile mabadiliko ya joto mwilini.
Uvumbuzi huu unatarajiwa kuleta mapinduzi makubwa katika sekta ya afya nchini Tanzania na duniani kote. Roboti hizi zinaweza kumezwa au kudungwa mwilini ili kutambua seli za saratani, kupima joto ndani ya viungo vya ndani, au hata kurekebisha tishu zilizoharibika bila hitaji la upasuaji mkubwa. Huu ni mwanzo wa zama mpya ambapo "jeshi dogo" la kielektroniki litatumika kulinda afya zetu kwa gharama nafuu kabisa.