Unapokuwa umekaa kwenye mgahawa mmoja wapo uliopo kando ya fukwe za Zanzibar au Dar es Salaam, ukifurahia mlo mtamu wa kamba-miti (lobsters), mara nyingi maganda ya viumbe hao huishia kwenye pipa la taka. Lakini kwa wanasayansi wa kisasa, mabaki hayo si taka tena, bali ni malighafi ya thamani kubwa kwa ajili ya kutengeneza roboti za kizazi kipya.
Wanasayansi kutoka Taasisi ya Teknolojia ya Shirikisho la Uswisi (EPFL) wamefanikiwa kufanya jambo ambalo linaonekana kama ni filamu ya sayansi ya kusisimua. Wameweza kutumia sehemu za miili ya kamba waliokufa kutengeneza viungo vya roboti. Teknolojia hii mpya inajulikana kama "Necrobotics" (Roboti zinazotokana na viumbe wafu), na ni hatua kubwa kuelekea uhifadhi wa mazingira na matumizi ya rasilimali zinazozunguka (Circular Economy).
Watafiti hao walitumia maganda ya kamba aina ya 'Langoustine' kutengeneza mikono ya roboti (grippers) na mifumo ya kusukuma maji. Waligundua kuwa maganda haya yana uwezo wa ajabu; ingawa yana uzito mdogo wa gramu 3 tu (uzito sawa na sarafu ndogo), yana uwezo wa kubeba mzigo wa hadi gramu 680 (zaidi ya nusu kilo). Hii ni sawa na kusema roboti hiyo inaweza kubeba kitu chenye uzito mara 200 zaidi ya uzito wake wenyewe!
Siri kubwa ya kamba hawa ipo kwenye muundo wao wa kibaolojia. Maganda yao yameundwa na kitu kinachoitwa kitini (chitin), ambacho ni imara kama chuma lakini kina unyumbufu wa ajabu. Wanasayansi walibaini kuwa sehemu ya mkia wa kamba inaweza kujikunja hadi mara nane kwa sekunde moja bila kuvunjika. Ili kuongeza uimara, watafiti waliongeza tabaka jembamba la silikoni kulinda ganda hilo lisiungue au kuharibika haraka.
"Tunatumia kile ambacho asili tayari imekikamilisha," walieleza watafiti hao. Badala ya kutumia plastiki au metali ambazo zinaharibu mazingira, matumizi ya mabaki ya chakula baharini yanatoa suluhisho la kudumu. Hapa nchini Tanzania, ambapo sekta ya uvuvi na utalii ni uti wa mgongo wa uchumi wetu, teknolojia kama hizi zinaweza kutoa fursa mpya za kusindika mabaki ya baharini na kuyageuza kuwa bidhaa za thamani.
Hii si mara ya kwanza kwa wanasayansi kutumia viumbe wafu kwenye roboti. Hapo awali, kulikuwa na majaribio ya kutumia miili ya buibui kama vibano na hata kutumia vinyago vya mbu kama sindano ndogo za kisayansi. Hata hivyo, kutumia kamba ni hatua kubwa zaidi kutokana na ukubwa na uimara wa maganda yao.
Kama wasemavyo wahenga, "Taka ni mali ukijua kuitumia." Maendeleo haya yanatukumbusha kuwa teknolojia bora zaidi haihitaji kila wakati viwanda vikubwa, bali wakati mwingine inahitaji tu kutazama kwa umakini kile ambacho Mungu amekiweka kwenye asili yetu.