Katika ulimwengu wa sasa, kila unapotaka kutumia huduma za kisasa za Akili Mnemba (AI), ni lazima uwe na bando la kutosha na mtandao wenye kasi. Lakini kwa Mtanzania anayesafiri kwenda mikoani au anayekaa maeneo ambayo mawasiliano yanayumba, hii imekuwa changamoto kubwa. Hata hivyo, kampuni kubwa ya teknolojia duniani, Google, imeamua kupiga hatua moja mbele na kuleta suluhu itakayofanya kazi hata ukiwa "nje ya mtandao" (offline).
Mnamo tarehe 18 (Saa za Marekani), Google imetambulisha mfumo wake mpya wa AI uitwao FunctionGemma. Huu ni mfumo mdogo wa lugha (sLM) ulioundwa maalum kufanya kazi moja kwa moja ndani ya vifaa kama simu janja, kompyuta, na vifaa vingine vya kielektroniki (IoT) bila kuhitaji kuunganishwa na seva kubwa za 'Cloud'.
AI Inayotenda, Siyo Tu Kuzungumza
Google imesisitiza kuwa sasa tumetoka kwenye zama za AI inayopiga soga tu na kuingia kwenye zama za AI inayotenda kazi (Actionable AI). FunctionGemma ina uwezo wa kipekee wa kubadili amri za lugha ya kawaida kuwa kodi za kompyuta (API actions) ambazo kifaa chako kinaweza kuzitekeleza papo hapo.
"AI inatakiwa iwe zaidi ya chombo cha kusema; inatakiwa iwe chombo cha kutenda," imeeleza ripoti ya Google.
Kwa mfano, ukiwa nyumbani na ukaiambia simu yako: "Weka miadi ya kikao kesho saa tisa alasiri," FunctionGemma itaelewa na kutekeleza amri hiyo kwa kuandika kodi na kuiweka kwenye kalenda yako bila hata sekunde moja ya mtandao kutumika. Hii ni habari njema kwa wabunifu wa programu nchini Tanzania, hasa wale wa Silicon Dar, ambao wanatafuta namna ya kutengeneza mifumo inayoweza kufanya kazi maeneo ya vijijini ambako minara ya simu ni nadra.
Udogo wa Kijogoo: Ufanisi wa Hali ya Juu
Ingawa FunctionGemma ni ndogo ikiwa na vigezo (parameters) milioni 270 pekee—ikilinganishwa na mifumo mikubwa yenye mabilioni—ubora wake ni wa kutisha. Katika majaribio ya ufanisi wa amri za simu (mobile actions), mifumo mingine midogo ilifikia usahihi wa asilimia 58 pekee, lakini FunctionGemma imefikia usahihi wa asilimia 85.
Hii inadhihirisha ule msemo wa wahenga kuwa "Udogo wa pilipili, si ukali wa kojo." Mfumo huu ni maalumu kwa ajili ya kazi maalum na unaaminika zaidi kuliko mifumo mikubwa inayojua kila kitu lakini haina umakini kwenye maelekezo ya kiufundi.
Fursa kwa Wabunifu na Usalama wa Data
Moja ya faida kubwa ya FunctionGemma kwa watumiaji nchini Tanzania ni ulinzi wa faragha. Kwa sababu kila kitu kinachakatwa ndani ya simu yako, taarifa zako nyeti hazitumiwi kwenda kwenye seva za nje. Hii inapunguza hatari ya kudukuliwa kwa taarifa binafsi.
Pia, Google imeachia mfumo huu kwenye majukwaa ya Hugging Face na Kaggle ili wabunifu waweze kuupakua na kuutumia kutengeneza programu zao. Tayari kuna mifano ya matumizi kama:
- Wasidizi wa Kidijitali wa Nyumbani: Wanaoweza kuwasha taa au kufungua milango kwa sauti bila intaneti.
- Michezo ya Video: Ambapo unaweza kumpa amri mchezaji wako (kama kupanda mazao au kumwagilia maji) kwa sauti na akaelewa papo hapo.
Hata hivyo, watumiaji na kampuni zinatakiwa kuwa makini na leseni ya matumizi. Ingawa Google imeruhusu matumizi ya kibiashara na uboreshaji wa mfumo huu, imekataza katakata kutumia teknolojia hii kutengeneza vitu hatarishi kama programu za udukuzi (malware) au lugha za chuki.
Huu ni mwanzo wa mapinduzi mapya ambapo simu yako janja itakuwa na akili ya ziada mfukoni mwako, iwe uko kilele cha Mlima Kilimanjaro au katikati ya pori la akiba la Selous, AI itakuwa nawe bega kwa bega.