Hali ya wasiwasi Mashariki ya Kati imepanda maradufu huku mgogoro kati ya Israel na Iran ukichukua mkondo mpya, sasa ukilenga miundombinu muhimu ya nishati ya nchi zote mbili. Waziri wa Ulinzi wa Israel, Yoav Gallant, alisisitiza ukali wa hali hiyo mnamo Juni 15, akituma ujumbe kwenye mtandao wa X akisema, "Tehran inawaka." Ujumbe huo uliambatana na video inayoonekana kuonyesha eneo la katikati mwa Tehran likiwa linateketea kutokana na mashambulizi. Kauli hii inafuatia onyo la awali la Gallant kwamba, "Kama Ayatollah Khamenei (kiongozi mkuu wa Iran) ataendelea kurusha makombora kuelekea Israel, Tehran itaangamizwa."
Baada ya kushambulia vituo vya nyuklia na kijeshi vya Iran mnamo Juni 13, Israel ilianza kulenga miundombinu ya nishati ya Iran, ikiwemo hifadhi za mafuta na gesi asilia, kuanzia Juni 14. Shirika la habari la Shana, linaloendeshwa na Wizara ya Mafuta ya Iran, liliripoti kuwa ghala la mafuta la Shahrani na matanki ya kuhifadhia mafuta kusini mwa Tehran vilishambuliwa na Israel mnamo Juni 14. Zaidi ya hayo, Israel ilishambulia Kituo cha South Pars, kinachojulikana kuwa shamba kubwa zaidi la gesi asilia duniani, pamoja na ghala la mafuta la Shahrani.
Kama jibu, Iran pia ilianzisha mashambulizi makali dhidi ya vituo vya kijeshi vya Israel, miji mikuu, na miundombinu ya nishati kati ya Juni 14 na 15, kwa kutumia makombora na ndege zisizo na rubani (drones). Katika mashambulizi hayo, Kiwanda cha Kusafisha Mafuta cha Bazan, kilichopo kaskazini mwa Haifa, mji wa tatu kwa ukubwa nchini Israel, kilipata uharibifu mkubwa, kama ilivyoripotiwa na Times of Israel. Hii inaashiria upanuzi wa mgogoro kutoka vituo vya kijeshi hadi miundombinu ya kiuchumi.
Picha na video zilizosambaa kwenye mitandao ya kijamii, na kuthibitishwa na CNN, zilionyesha moto mkubwa na moshi mzito ukifuka kutoka eneo la shamba la gesi asilia la South Pars, lililoko katika Mkoa wa Bushehr, kusini mwa Iran. Mashambulizi haya yanawakilisha mara ya kwanza tangu vita vya Iran na Iraq vya miaka ya 1980 ambapo miundombinu muhimu ya nishati ya Iran imeshambuliwa vikali.
Shambulio hili dhidi ya miundombinu ya nishati linaweza kuwa na athari mbaya kwa uchumi wa Iran. Nchi hiyo tayari inakabiliwa na shinikizo kubwa la kiuchumi kutokana na vikwazo vya muda mrefu vya kimataifa, na uharibifu wa vituo muhimu vya nishati unaweza kuzidisha hali hiyo. Mtaalamu wa masuala ya kanda kutoka Kituo cha Utafiti wa Sera ya Asan, Jang Ji-hyang, alieleza kuwa uharibifu wa vituo vya nishati na kuzorota zaidi kwa uchumi kunaweza kuongeza kwa kasi kutoridhika kwa wananchi dhidi ya serikali ya Iran.
Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, amejaribu kuchochea hisia za wananchi wa Iran, akiwataka kupigania mabadiliko ya serikali. Katika hotuba yake ya Kiingereza mnamo Juni 13, alisema, "Wakati umefika kwa wananchi wa Iran kuungana na kupigania uhuru kutoka kwa serikali kandamizi na mbaya."
Wakati huo huo, vifo vya wanasayansi muhimu wa nyuklia na maafisa wa kijeshi wa Iran vimeongezeka, kuashiria athari mbaya kwa uwezo wa Iran wa kuendeleza mpango wake wa nyuklia. Kwa mujibu wa Times of Israel, wanasayansi watatu zaidi wamethibitishwa kufariki: mtaalamu wa magonjwa Ali Bakouie Khatrimi, mtaalamu wa fizikia Mansour Asgari, na mtaalamu wa uhandisi wa vifaa Sayyid Barji. Hii inafikisha idadi ya wanasayansi wa nyuklia waliofariki katika mashambulizi hayo hadi tisa. Ingawa vituo vya kuhifadhia mafuta ya nyuklia vimeepuka mashambulizi ya anga, kupoteza wataalam muhimu kunaweza kuathiri sana maendeleo ya silaha za nyuklia baadaye.
Upanuzi wa mashambulizi haya dhidi ya miundombinu ya nishati ya Iran na Israel unaweza kuwa na athari mbaya kwa uchumi wa dunia. Kuzorota kwa hali ya Mashariki ya Kati na kuvurugika kwa uzalishaji na usambazaji wa mafuta na gesi asilia kunaweza kuongeza mzigo kwa nchi nyingi duniani, ikiwemo Tanzania. Kwa mfano, ripoti kutoka Shirika la Mafuta la Korea (KNOC) zinaonyesha kuwa asilimia 71.9 ya uingizaji wa mafuta ghafi nchini Korea Kusini hutoka Mashariki ya Kati.
Iran inashika nafasi ya pili duniani kwa akiba ya gesi na nafasi ya nne kwa akiba ya mafuta ghafi, kwa mujibu wa New York Times. Uharibifu wa vituo vyake vya nishati utahitaji gharama kubwa na muda mrefu kurejesha, jambo ambalo linaweza kusababisha usumbufu mkubwa katika usambazaji wa nishati duniani. Jarida la kiuchumi la Fortune limebainisha kuwa "uwanja unaofuata wa vita kati ya Israel na Iran ni soko la nishati."
Kuna hofu kubwa pia kwamba Iran inaweza kufunga Lango la Hormuz, njia muhimu ya biashara ya kimataifa ya nishati. Iran imetishia kufunga lango hilo kila mara imeshambuliwa. Benki ya uwekezaji ya JP Morgan imekadiria kuwa kufungwa kwa Lango la Hormuz, au kuongezeka kwa mapigano Mashariki ya Kati, kunaweza kupandisha bei ya mafuta duniani hadi Dola za Marekani 130 (takriban TZS 338,000) kwa pipa. Kwa Tanzania, nchi ambayo inategemea sana mafuta kutoka nje, kupanda kwa bei za mafuta kunaweza kusababisha mfumuko wa bei na kuathiri vibaya gharama za maisha na uzalishaji. Hali hii inahitaji uangalifu mkubwa kutoka kwa serikali na wafanyabiashara wa Kitanzania.