Katika hatua muhimu inayozua mijadala mingi ndani na nje ya Togo, Rais wa nchi hiyo ya Afrika Magharibi aliyehudumu kwa muda mrefu, Bwana Faure Gnassingbé, amechukua rasmi wadhifa mpya wa Mwenyekiti wa Baraza la Mawaziri Mei 3, 2025. Taarifa hii imeripotiwa na vyombo vya habari vya kimataifa, ikiwemo shirika la AFP.
Nafasi hii mpya iliundwa kufuatia marekebisho ya katiba yaliyofanywa mwaka jana, ambayo yalileta mabadiliko makubwa katika mfumo wa uongozi wa nchi hiyo, kwa kupitisha mfumo wa kibunge (parliamentary system). Katika mfumo huu mpya, Mwenyekiti wa Baraza la Mawaziri ndiye anayesimamia na kuwajibika kwa shughuli zote za serikali na anakuwa kiongozi mkuu wa nchi kiutendaji, akiwa na muhula wa miaka sita. Nafasi hii inashikiliwa na kiongozi wa chama chenye wabunge wengi bungeni.
Hata hivyo, hatua hii imekosolewa na baadhi ya wadau wa siasa na wachambuzi, ambao wanaeleza wasiwasi wao kuwa nafasi ya Mwenyekiti wa Baraza la Mawaziri haina kikomo cha mihula ya kuwania tena. Ukosoaji huu unatokana na hofu kuwa Bwana Gnassingbé anaweza kutumia fursa hii kuendeleza utawala wake, na wa familia yake, kwa muda usiojulikana.
Nguvu ya Bwana Gnassingbé kisiasa inathibitishwa na matokeo ya uchaguzi mkuu uliofanyika Aprili 2024, ambapo chama chake, Union for the Republic (UNIR), kilipata ushindi wa kishindo. Chama hicho kilijizolea viti 108 kati ya viti 113 vya Bunge la Kitaifa, jambo linalompa Gnassingbé mamlaka kamili ya kuongoza serikali kupitia nafasi yake mpya.
Marekebisho ya katiba ya mwaka jana pia yalibadilisha wadhifa wa Rais wa nchi, ambao sasa utakuwa wa kiofisi na usio na mamlaka makubwa ya kiutendaji. Rais huyo mpya atachaguliwa na Bunge kupitia mfumo wa kura zisizo za moja kwa moja, na atakuwa na muhula wa miaka minne tu, huku akiruhusiwa kuchaguliwa tena mara moja tu. Hii inatofautiana sana na mamlaka na muda wa Mwenyekiti wa Baraza la Mawaziri.
Togo ni nchi ndogo iliyoko Afrika Magharibi, ikiwa na ukubwa wa takriban nusu ya eneo la Korea Kusini na idadi ya watu wapatao milioni 9.26. Nchi hii imekuwa chini ya utawala wa familia moja kwa zaidi ya nusu karne, ambapo familia ya Gnassingbé imekuwa ikiongoza kwa miaka 58 sasa. Baba yake Faure, Eyadéma Gnassingbé, alichukua madaraka kupitia mapinduzi mawili ya kijeshi mnamo mwaka 1963 na 1967, na alitawala kwa maisha yake yote hadi alipofariki Februari 2005. Baada ya kifo chake, mwanaye Faure Gnassingbé alichukua nafasi yake ya Urais mwaka huohuo, na tangu wakati huo amekuwa madarakani, sasa akichukua nafasi hii mpya inayompa fursa ya kuendeleza utawala wake kwa miaka mingine.
Hatua hii ya kubadilisha mfumo wa serikali na kuunda nafasi mpya ya kiongozi mkuu wa serikali, ambayo haina ukomo wa mihula, inazua maswali kuhusu mustakabali wa demokrasia nchini Togo na inafuatiliwa kwa karibu na jumuiya ya kimata