Zhang Zhan, mwanasheria wa zamani na mwanahabari raia jasiri aliyethubutu kuuonyesha ulimwengu uhalisia wa kutisha wa mlipuko wa virusi vya Corona jijini Wuhan, amehukumiwa tena kifungo cha miaka minne jela. Hukumu hii imetolewa na mahakama ya Shanghai miezi michache tu baada ya yeye kumaliza kifungo cha awali cha miaka minne kwa kosa lilelile la kusema ukweli, hali inayoashiria ukandamizaji mkali wa uhuru wa kujieleza nchini China.
Safari mpya ya mateso kwa Zhang ilianza Agosti mwaka jana alipokamatwa tena. Safari hii, kosa lake lilikuwa ni kusafiri kwenda mkoa wa Gansu kumuunga mkono mwanaharakati mwingine wa haki za wafanyakazi, Zhang Pancheng. Tangu kukamatwa kwake, mchakato wote wa kesi yake, kuanzia uchunguzi hadi kusikilizwa kwa mashtaka, umefanywa kwa usiri mkubwa, huku umma na waandishi wa habari wakizuiwa kufahamu kinachoendelea.
Kwa mujibu wa hati ya mashtaka iliyovuja mtandaoni, serikali ya China inamtuhumu Zhang Zhan kwa "kuvuruga vikali utulivu wa jamii." Wanadai kuwa alitumia mitandao ya kijamii ya kimataifa kusambaza kwa wingi habari za uwongo na za kashfa ambazo "zimeharibu vibaya taswira ya taifa." Hata hivyo, wakosoaji wanaona hii ni lugha ya kawaida inayotumiwa na serikali ya China kunyamazisha sauti zote zinazoikosoa.
Jumuiya ya kimataifa imelaani vikali hukumu hiyo. Shirika la Waandishi Wasio na Mipaka (RSF) limepinga vikali hatua hiyo na kusisitiza kuwa Zhang Zhan anapaswa kutambuliwa kama "shujaa wa habari," si mhalifu. Katika ishara ya wazi ya ukosefu wa uwazi, mahakama iliwazuia wanadiplomasia saba kutoka Marekani na Ulaya kuhudhuria kesi hiyo, huku wakili wake akigoma kutoa maoni yoyote, pengine kutokana na hofu.
Historia ya Zhang Zhan ni ya ujasiri na mateso. Mwanzoni mwa mwaka 2020, wakati ulimwengu ukiwa bado hauelewi ukubwa wa janga la COVID-19, yeye alisafiri hadi Wuhan na kwa kutumia simu yake alirekodi na kurusha video kwenye YouTube na X (zamani Twitter). Video zake zilionyesha korido za hospitali zikiwa zimefurika wagonjwa na alikosoa vikali jinsi serikali ilivyowafungia watu ndani kwa kisingizio cha kuzuia maambukizi, akisema "wanatumia janga hili kutunyima uhuru wetu."
Kwa kitendo hicho, alikamatwa Mei 2020 na kuhukumiwa kifungo cha miaka minne. Akiwa gerezani, aliendeleza mapambano yake kwa kufanya migomo ya kula mara kadhaa kupinga hukumu na mateso aliyokuwa akipata. Hali yake ya kiafya ilidhoofika sana, ambapo uzito wake uliporomoka kutoka kilogramu 75 hadi 41, na kuhatarisha maisha yake. Kurejeshwa kwake gerezani kunaonesha jinsi China isivyo tayari kuvumilia ukweli unaoikosoa.