Macho na masikio ya Jumuiya ya Kimataifa na wapenda demokrasia barani Afrika yameelekezwa katika taifa la Afrika Magharibi la Guinea, ambapo pazia la uchaguzi mkuu wa Rais lilifunguliwa rasmi Jumapili hii. Huu ni uchaguzi wa kwanza kufanyika tangu mapinduzi ya kijeshi yaliyotikisa nchi hiyo mwaka 2021, tukio ambalo lilibadili upepo wa kisiasa wa taifa hilo tajiri kwa madini lakini maskini kwa kipato cha mwananchi.
Katika kile kinachoonekana kama 'mpira uliokwisha kuchezwa kabla ya kipenga kulia', kiongozi wa sasa wa utawala wa kijeshi, Kanali Mamady Doumbouya, anapewa nafasi kubwa ya kuibuka kidedea. Hali hii inatokana na mikakati mizito ambayo imekuwa ikitekelezwa kwa miezi kadhaa kuhakikisha njia yake inakuwa nyeupe, huku vigogo wa upinzani wakijikuta katika wakati mgumu wa kisiasa.
Zoezi la upigaji kura limefanyika katika vituo takribani 24,000 vilivyotanda nchi nzima, huku kukiwa na wapiga kura waliojiandikisha wanaokadiriwa kufika milioni 6.7. Ingawa karatasi ya kupigia kura ina majina ya wagombea tisa, akiwemo Waziri wa zamani Abdoulaye Yero Balde wa chama cha *Guinea Democratic Front*, wachambuzi wa mambo wanasema ushindani halisi haupo. Matokeo ya awali yanatarajiwa kutoka ndani ya saa 48 zijazo, na endapo hakutakuwa na mshindi wa zaidi ya asilimia 50, duru ya pili italazimika kufanyika.
Mkakati wa 'Kusafisha Njia'
Ushindi wa Doumbouya unatazamiwa si kwa sababu ya pendwa sana, bali kutokana na kile wapinzani wanachokiita "siasa za mizengwe". Mnamo mwezi Septemba, serikali yake ilisimamisha shughuli za vyama vitatu vikuu vya upinzani. Hakikuishia hapo, mwezi uliopita, Tume ya Uchaguzi iliwakata 'mapanga' wagombea wenye nguvu, Lansana Kouyaté (Waziri Mkuu wa zamani) na Ousmane Kaba, kwa kile kilichoelezwa kuwa ni "sababu za kikanuni".
Pigo kubwa zaidi kwa demokrasia ya Guinea ni kukosekana kwa kiongozi mkuu wa upinzani, Cellou Dalein Diallo, ambaye anaungwa mkono na takriban asilimia 40 ya wapiga kura wote. Diallo yuko uhamishoni nje ya nchi na hivyo kushindwa kushiriki, jambo ambalo linafananishwa na "kucheza mechi huku timu pinzani ikiwa imefungiwa kuingia uwanjani".
Ahadi Hewa na Katiba Mpya
Itakumbukwa kuwa mara baada ya kunyakua madaraka mwaka 2021, Doumbouya aliapa kuwa wanajeshi na viongozi wa mpito hawatagombea katika uchaguzi wa kurejesha utawala wa kiraia. Hata hivyo, kama ilivyo ada kwa watawala wengi wa kiimla barani Afrika, "ahadi ni deni" haikuzingatiwa. Mwezi Septemba, kupitia kura ya maoni iliyojaa utata, katiba ilifanyiwa marekebisho yaliyomruhusu kuvua gwanda na kuvaa suti ya urais.
Katiba hiyo mpya imeweka ukomo wa umri wa wagombea kuwa kati ya miaka 40 na 80 na kuongeza muhula wa urais kutoka miaka mitano hadi saba. Muungano wa upinzani wa *Forces Vives de Guinée* (FVG) umemshutumu Doumbouya kwa usaliti, wakisema, "Mtu aliyejiita mkombozi wa demokrasia sasa amegeuka kuwa mchimba kaburi wa demokrasia hiyo hiyo."
Harufu ya Utajiri wa Madini
Wadadsi wa masuala ya kiuchumi wanahusianisha kung'ang'ania madaraka kwa Doumbouya na miradi mikubwa ya kiuchumi inayoendelea. Benedicte Manzin, mchambuzi mwandamizi kutoka kampuni ya *Sibylline*, anabainisha kuwa ushindi wa Doumbouya utaimarisha zaidi nguvu ya jeshi na kundi lake la karibu katika kunufaika na rasilimali za nchi.
Guinea inamiliki hazina kubwa zaidi duniani ya madini ya *Bauxite* na hivi karibuni inatarajia kuanza uzalishaji katika mgodi wa chuma wa Simandou, mradi ambao unahusisha ujenzi wa bandari na reli. Kuna hofu kuwa, utawala wa Doumbouya unataka kudhibiti "keki hii ya taifa" kwa manufaa binafsi badala ya umma. Aidha, rekodi yake ya haki za binadamu imekuwa na walakini, ikiwemo kitendo chake cha kumsamehe kiongozi wa zamani wa kijeshi, Moussa Dadis Camara, aliyehusika na mauaji ya kikatili ya mwaka 2009, jambo linaloacha maswali mengi kuliko majibu kuhusu mustakabali wa haki nchini humo.