Serikali ya Mexiko imewahamisha kwa ghafla wafungwa 29 kwenda Marekani, akiwemo mmoja wa vinara wa zamani wa ulanguzi wa dawa za kulevya, Rafael Caro Quintero. Hatua hii imechukuliwa wakati mazungumzo ya kibiashara kati ya nchi hizo mbili yanaendelea, huku Marekani ikitishia kutoza ushuru wa asilimia 25 kwa bidhaa kutoka Mexiko.
Taarifa rasmi kutoka kwa Ofisi ya Mwendesha Mashtaka wa Mexiko iliyotolewa tarehe 27 Februari ilisema kuwa wafungwa hao walihamishwa kutoka magereza mbalimbali nchini humo kwenda Marekani. Walihusishwa na makosa mbalimbali, hasa ulanguzi wa dawa za kulevya, na walikuwa wakitafutwa na mamlaka za Marekani.
Ofisi ya Mwendesha Mashtaka ilisisitiza kuwa uhamisho huo ulifanyika kwa mujibu wa maombi rasmi ya Wizara ya Sheria ya Marekani na ulifuata taratibu zote za kisheria. Pia iliongeza kuwa hatua hiyo ilifanyika kwa misingi ya kuheshimiana kati ya mataifa hayo mawili, kwa kuzingatia kanuni za ushirikiano wa kimataifa.
Kwa mujibu wa AP na gazeti la El Universal, miongoni mwa wahalifu waliokabidhiwa kwa Marekani ni Rafael Caro Quintero, aliyewahi kuwa kiongozi wa Guadalajara Cartel. Quintero, mwenye umri wa miaka 72, alikuwa mmoja wa walanguzi wakubwa wa dawa za kulevya katika miaka ya 1980, akiitwa "narco wa narcos". Pia, anatajwa kuwa mpangaji mkuu wa utekaji nyara, mateso, na mauaji ya Enrique "Kiki" Camarena, afisa wa Shirika la Marekani la Kupambana na Dawa za Kulevya (DEA), tukio lililotokea mwaka 1985 katika jimbo la Jalisco.
Kifo cha Camarena kilisababisha mzozo mkubwa wa kidiplomasia kati ya Mexiko na Marekani na baadaye kilihamasisha utayarishaji wa mfululizo maarufu wa Netflix Narcos: Mexico, ambao ulitumia kisa hiki kama sehemu ya simulizi lake.
Baada ya kukamatwa mwaka 1985 nchini Costa Rica, Quintero alihukumiwa kifungo cha miaka 40 jela. Hata hivyo, mwaka 2013 aliachiliwa huru baada ya mahakama ya Mexiko kubaini dosari za kisheria katika kesi yake. Hali hii ilizua ghadhabu Marekani, na miezi miwili baadaye, mahakama ya juu ya Mexiko ilibatilisha uamuzi huo, lakini Quintero alikuwa tayari ametoroka na kujificha.
Kwa miaka mingi, Marekani ilimtangaza kuwa mmoja wa wahalifu wake hatari zaidi na kutangaza dau la dola milioni 20 kwa yeyote atakayetoa taarifa za kusaidia kukamatwa kwake. Hatimaye, mwaka 2022, Quintero alikamatwa na jeshi la majini la Mexiko katika jimbo la Sinaloa, kwa msaada wa mbwa maalum wa kunusa aitwaye Max. Operesheni hiyo iligharimu maisha ya wanajeshi 14 wa Mexiko baada ya helikopta ya jeshi lao kuanguka.
Hatua ya hivi karibuni ya Mexiko ya kuwakabidhi wahalifu hawa 29 kwa Marekani imekuja wakati ambapo nchi hizo mbili zinajadili ushuru wa forodha uliopendekezwa na utawala wa Rais Donald Trump. Trump ametishia kuweka ushuru wa asilimia 25 kwa bidhaa za Mexiko, akidai kuwa nchi hiyo inashindwa kudhibiti wahamiaji haramu na dawa za kulevya zinazoingia Marekani.
Kwa bahati mbaya au makusudi, tangazo la Mexiko lilifanyika siku moja kabla ya mazungumzo muhimu kati ya Waziri wa Usalama wa Mexiko, Omar García Harfuch, na Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani, Marco Rubio, mjini Washington.
Hata hivyo, hatua hiyo imeibua mjadala mkali ndani ya Mexiko, ambapo baadhi ya wanasheria na wanaharakati wa haki za binadamu wanapinga uhamisho huo, wakidai kuwa haukufuata taratibu sahihi za kisheria. Mmoja wa mawakili wa wafungwa waliokabidhiwa, anayemtetea Miguel Ángel Treviño Morales (maarufu kama "Z-40"), alilieleza shirika la habari Grupo Fórmula kuwa uamuzi huo ulikuwa batili kwa kuwa haukupitia mahakama za Mexiko ipasavyo.
Ingawa bado haijulikani ikiwa hatua hii itasaidia Mexiko kupata nafuu katika ushuru wa forodha wa Trump, ni wazi kuwa uhusiano wa kidiplomasia na kibiashara kati ya nchi hizo mbili umeendelea kuhusisha siasa, usalama, na ushawishi wa Marekani katika sera za ndani za Mexiko.