Habari za kushtua zimeenea kwa mamilioni ya watu wanaoanza siku yao na kikombe cha chai ya moto. Uchunguzi mpya uliofanywa na shirika la ulinzi wa watumiaji la Uingereza, Which?, umefichua kuwa bidhaa nyingi za mifuko maarufu ya chai (teabags) zinazojitangaza kama 'Plastic-Free' (Bila Plastiki) kwa hakika zina chembechembe za Microplastics (Plastiki Ndogo).
Kulingana na ripoti ya Daily Mail ya Uingereza mnamo Oktoba 22, kati ya bidhaa 28 zilizofanyiwa uchunguzi, ni chapa nne (4) tu ndizo ziliondolewa plastiki kabisa. Bidhaa zingine nyingi zilikutwa na vipengele vya plastiki vinavyotokana na mafuta ghafi (petroleum-based) au bioplastiki inayotokana na mimea.
Kihistoria, mifuko ya chai ilitumia plastiki ya polypropylene inayotokana na mafuta ghafi ili kuziba kingo zake. Hivi karibuni, chapa nyingi zimebadili na kutumia polylactic acid (PLA), bioplastiki inayotokana na mimea. Hata hivyo, PLA bado ni aina ya plastiki ambayo hutengana tu chini ya hali maalum za composting ya viwandani.
Shirika la Which? lililalamika kuwa "Chapa zinazotumia PLA na kujiita 'Plastic-Free' zinapotosha watumiaji."
Wasiwasi mkubwa unazidi kuongezeka kuwa PLA inapokutana na maji ya moto, inaweza kuharibika kwa urahisi zaidi na kutoa chembechembe ndogo, na hivyo kuongeza uwezekano wa kufyonzwa mwilini na kuongeza sumu.
Matokeo ya uchunguzi yalifichua kuwa chapa maarufu za Uingereza kama PG Tips, Tetley, Typhoo, na Yorkshire Tea zote zilikutwa na viambajengo vya plastiki. Hata chapa za hadhi ya juu (Premium brands) kama Teapigs, Brew Co, na Good Earth hazikuachwa nyuma. Aidha, mifuko ya chai ya maduka makubwa kama Tesco, Sainsbury’s, na Marks & Spencer (M&S) yote ilikutwa na PLA.
Kwa upande chanya, baadhi ya bidhaa kutoka chapa za Dragonfly, Twinings, Hampstead, na Pukka zilibainika kuwa hazina plastiki kabisa. Hata hivyo, Which? ilionya kuwa baadhi ya bidhaa za chapa hizi pia zina PLA, ikihitaji uangalifu wa watumiaji.
Hatari ya Afya na Utafiti wa Nanoparticles
Utafiti wa Chuo Kikuu cha Autónoma cha Barcelona ulifichua kwamba mfuko mmoja wa chai uliotengenezwa kwa polypropylene unapotumbukizwa kwenye maji ya moto, unaweza kutoa chembechembe bilioni 1.2 za Microplastics kwa kila mililita moja (ml) ya chai. Chembechembe hizi, zikiwa na wastani wa ukubwa wa nanomita 136.7 tu, zinaweza kufyonzwa na seli za utumbo mdogo na hata kuingia kwenye kiini cha seli (cell nucleus).
Wataalamu wanabainisha kuwa athari za muda mrefu za microplastics kwenye mwili wa binadamu bado hazijafahamika wazi. Hata hivyo, tafiti za awali zimehusisha Microplastics na mafadhaiko ya kioksidishaji (oxidative stress), uvimbe (inflammation), na kuharibika kwa uwiano wa vijidudu vya utumbo (gut microbiome imbalance). Katika majaribio ya wanyama, unywaji wa PLA ulihusishwa na uharibifu wa utumbo, uharibifu wa DNA, na matatizo ya kimetaboliki ya ini.
Utata wa 'Biodegradable'
Baadhi ya chapa zilizokiri kutumia PLA zinadai kuwa bidhaa zao ni "inazotokana na mimea na zinaweza kuoza" (plant-based and biodegradable). Msemaji wa chapa ya chai ya Clipper alisema, "PLA ni plastiki kwa dhana ya kiufundi, lakini inatumia malighafi za mimea na ni rafiki kwa mazingira."
Hata hivyo, wataalamu wanakosoa hoja hii, wakisema, "PLA inahitaji vituo vya kiviwanda vya composting ili kuharibika, na haiharibiki katika mazingira ya nyumbani au katika kikombe cha chai." Wanahofia kuwa watumiaji wanadanganywa kuamini kuwa bidhaa hizo ni "rafiki kwa mazingira."
Shirika la Which? linawashauri watumiaji watumie majani ya chai yasiyo kwenye mifuko au wachague chapa ambazo zimethibitishwa waziwazi kuwa 'Plastic-Free'. Wataalamu pia wanashauri kwamba mazingira ya maji ya moto yanaharakisha kuharibika kwa microplastics, hivyo watumiaji wanapaswa kuwa makini sana kuhusu aina ya nyenzo iliyotumiwa kwenye mswaki wao.