Shirika la Kimataifa la Uhamiaji (IOM) la Umoja wa Mataifa limeripoti kuwa Iran imewafurusha takriban wakimbizi na wahamiaji zaidi ya 500,000 wa Afghanistan kurudi nchini kwao ndani ya siku 16 tu, kufuatia kumalizika kwa mzozo wa hivi karibuni na Israel. Kitendo hiki, kinachotajwa kuwa uhamishaji mkubwa zaidi wa kulazimishwa katika muongo mmoja uliopita, kinaonyesha mwelekeo mpya wa serikali ya Tehran kushughulikia suala la wahamiaji haramu.
Kuanzia Juni 24 hadi Julai 9, jumla ya Waafghanistan 508,426 waliondoka Iran kupitia mpaka wa mashariki wa Iran na Afghanistan. Uamuzi huu unakuja baada ya Iran kutangaza miezi kadhaa iliyopita nia yake ya kuwafurusha Waafghanistan wasio na vibali ambao wamekuwa wakifanya kazi za mishahara ya chini.
Ripoti za vyombo vya habari, ikiwemo CNN, zimebainisha kuwa sera hii ya kuwafurusha wahamiaji haramu, iliyotangazwa mwezi Machi, ilishika kasi kubwa baada ya kumalizika kwa mzozo wa siku 12 na Israel mwezi Juni. Madai yasiyo na ushahidi kwamba Waafghanistan walikuwa wakiifanyia Israel ujasusi kabla na wakati wa vita yalianza kusambazwa, na huenda yaliathiri kasi ya kufukuzwa kwao.
Kwa muda mrefu, Iran, ambayo ina idadi ya watu zaidi ya milioni 80 na mamilioni ya wahamiaji haramu wa Afghanistan, imekuwa na azma ya kuwafurusha wahamiaji hawa ili iweze kuelekeza nguvu zake katika kukabiliana na harakati za ndani za kupinga serikali zinazohusisha makundi mengine madogomadogo.
Hali ndani ya Afghanistan ni ngumu sana tangu Taliban walipochukua tena mamlaka mwezi Agosti 2021. Takriban theluthi mbili ya wakazi wake milioni 30 wanaishi katika umaskini mkubwa, na haki za wanawake, ambazo zilikuwa zikianza kuboreka, zimeshuka tena katika kiwango cha chini kabisa. Ni nchi chache tu kama Urusi na Uchina ambazo zina uhusiano wa kidiplomasia na kirafiki na serikali ya sasa ya Taliban.
Kufukuzwa kwa Waafghanistan hao kunazidisha hali tete. Vituo vya mpakani vinavyotumiwa kupokea wahamiaji hao wanaorejea vina mazingira mabaya, huku joto likipanda zaidi ya nyuzi joto 40 Celsius. Maelfu ya watu wanalazimika kukaa juani bila makazi ya kutosha, na hivyo kuhatarisha afya na maisha yao. Mbali na Iran, maelfu ya Waafghanistan pia wamekuwa wakifukuzwa kutoka Pakistan, nchi jirani upande wa mashariki mwa Afghanistan, ambako pia wanachukuliwa kuwa wahamiaji haramu.