Hali ya hewa ya kiuchumi kwa wakulima wa korosho mkoani Pwani inaonekana kugubikwa na wingu zito msimu huu, kufuatia takwimu mpya kuonyesha anguko la kutisha la uzalishaji wa zao hilo, ambalo mara nyingi hufahamika kama "Dhahabu ya Kijani." Tofauti na kicheko cha msimu uliopita, mwaka huu wakulima na wadau wa zao hilo wanakuna vichwa baada ya mavuno kupungua kwa kiasi kikubwa, jambo lililoibua mjadala mzito wakati wa mnada wa tano wa mauzo uliofanyika wilayani Mkuranga.
Akiweka takwimu hizo hadharani kwa masikitiko, Meneja wa Chama Kikuu cha Ushirika Mkoa wa Pwani (CORECU), Bw. Hamis Mantawela, amebainisha kuwa hali si shwari shambani. Kwa mujibu wa Mantawela, ukilinganisha na kipindi kama hiki mwaka jana ambapo ghala zilikuwa zimesheheni tani 20,000 za korosho, mwaka huu wameambulia tani 17,000 pekee kufikia mnada huu wa tano. Hii ni sawa na kupungua kwa tani 3,000, pengo ambalo lina tafsiri kubwa kiuchumi kwa mkoa na pato la taifa.
"Uzalishaji umeshuka kwa kasi ambayo inatulazimu kutafuta majibu ya kina. Hatuwezi kukurupuka kusema sababu ni hii au ile, ndio maana wataalam wetu wabobezi kutoka Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Naliendele (TARI-Naliendele) wakishirikiana na Bodi ya Korosho Tanzania (CBT), wapo kazini kuchunguza nini hasa kimeikumba Pwani mwaka huu," alieleza Mantawela.
Hata hivyo, katikati ya changamoto hiyo ya mavuno, kuna ahueni ya kifedha. Mantawela alibainisha kuwa mzunguko wa fedha kwa wakulima unaendelea vizuri, ambapo hadi sasa, kiasi cha Shilingi Bilioni 40 kimeshalipwa kwa wakulima mbalimbali. Katika mnada huo wa tano pekee, jumla ya tani 1,000 ziliuzwa kwa bei ya ushindani, huku tani 850 zikiwa ni za Daraja la Kwanza (Grade I) na tani 150 zikiwa Daraja la Pili (Grade II).
Vita ya Ndani: 'Wafalme' wa AMCOS Wawekwa Kikaangoni
Wakati suala la mavuno likiwa ni la kiufundi, suala la utawala na huduma kwa wakulima limegeuka kuwa uwanja wa vita. Mwenyekiti wa Chama cha Msingi cha Ushirika (AMCOS) cha Ikwiriri, Bw. Kassim Mpeluye, hakumung'unya maneno alipowasha moto kwa baadhi ya watendaji wa vyama vya ushirika, akiwaita "Wafalme" wasiogusika.
Mpeluye alilalamikia tabia ya baadhi ya Makatibu wa AMCOS kugeuka miungu watu pindi wanapopewa dhamana, wakisahau kuwa mwajiri wao mkuu ni mkulima anayesota juani. "Kuna makatibu wakipewa mizigo na madaraka wanavimba kichwa, wanajiona wafalme na hawana muda wa kumsikiliza mkulima mdogo. Hii ni hatari kwa ustawi wa ushirika. CORECU na Mrajisi lazima watoe elimu kali; heshima kwa mkulima ni lazima, maana bila wao, hakuna taasisi wala posho," alifoka Mpeluye kwa uchungu.
Mwenyekiti huyo alikwenda mbali zaidi na kuwataka mabosi wa juu kuwachukulia hatua kali mameneja na makatibu ambao wamekuwa kikwazo tangu mnada wa kwanza, akidai kuwa urasimu wao unarudisha nyuma jitihada za serikali za kumkomboa mkulima.
Akijibu mapigo hayo na kutoa msimamo wa serikali, Afisa Ushirika wa Mkoa wa Pwani, Bi. Avaline Boazi, alihamisha mpira kwa Bodi za Vyama vya Ushirika, akizilaumu kwa udhaifu wa usimamizi. Alitumia falsafa ya "samaki huanza kuoza kichwani," akimaanisha kuwa katibu mbovu ni zao la bodi mbovu.
"Hatuwezi kuwanyooshea vidole makatibu pekee. Mchakato wa kumpata katibu unasimamiwa na Bodi. Hivyo, chama kinapoyumba au katibu anapolewa madaraka, wa kwanza kuwajibika ni Bodi iliyomwajiri na kushindwa kumsimamia. Mrajisi akija kukagua na kukuta madudu, sheria itachukua mkondo wake kuanzia kwa wajumbe wa bodi," alisisitiza Bi. Boazi.
Hali hii inaacha maswali mengi juu ya mustakabali wa zao hilo mkoani Pwani msimu huu, huku macho yote yakielekezwa kwa watafiti wa Naliendele kutoa majibu ya kisayansi, na viongozi wa ushirika wakitakiwa kujitathmini ili "Dhahabu ya Kijani" iendelee kumnufaisha Mtanzania.